Αυξήθηκαν 15% οι αυτοκτονίες στην Ελλάδα

Δραματικές διαπιστώσεις για την 3ετία 2004 - 07, ενώ ένας σημαντικός αριθμός δεν καταγράφεται καθώς δηλώνονται ως «αιφνίδιοι θάνατοι» «E» 12/1

Διαστάσεις επιδημίας έχουν πάρει οι αυτοκτονίες στη χώρα μας. Μόνο την τελευταία 3ετία (2004-2007) αυξήθηκαν κατά 15%, σύμφωνα με ευρωπαϊκή μελέτη του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας με θέμα «Αυτοκτονικές τάσεις στην Ευρώπη», στην οποία εκ μέρους της Ελλάδας συμμετείχε το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (ΕΠΙΨΥ).

Αυξήθηκαν 15% οι αυτοκτονίες στην Ελλάδα

Βεβαίως στην Ελλάδα ο αριθμός των αυτοκτονιών δεν καταγράφεται επίσημα κι αυτό γιατί απλώς δηλώνονται ως «αιφνίδιοι θάνατοι». Υπολογίζονται, ωστόσο, σε λίγες εκατοντάδες! Στην ίδια μελέτη οι απόπειρες καταγράφονται σε είκοσι φορές περισσότερες από τις αυτοκτονίες!
Αυξήθηκαν 15% οι αυτοκτονίες στην Ελλάδα

Αυξημένος είναι και ο αριθμός των νευρο-ψυχολογικών παθήσεων. Πιο συγκεκριμένα, ένας στους τέσσερις Ελληνες πάσχει από κατάθλιψη. Οι ειδικοί υποστηρίζουν πως οι ψυχικές ασθένειες αποτελούν τον αθέατο δολοφόνο της Ευρώπης.

Υπολογίζεται ότι κάθε χρόνο πεθαίνουν περισσότεροι από ένα εκατομμύριο άνθρωποι, όχι εξαιτίας κάποιας αρρώστιας ή από κάποιο ατύχημα, αλλά από «το δικό τους χέρι»... Ο αριθμός των αυτοχείρων ετησίως μπορεί να αυξηθεί μέχρι το 2020 στο 1,5 εκατομμύριο.

Ο δείκτης αυτοκτονιών για τους άντρες είναι υψηλότερος από των γυναικών. Μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών οι υψηλότεροι δείκτες παρατηρούνται σε εκείνες της Βόρειας και Κεντρικής Ευρώπης, ενώ αντίθετα στις χώρες της Νότιας Ευρώπης είναι χαμηλοί.

Στην Ασία, τη Λατινική Αμερική και σε πολλά ισλαμικά κράτη για παράδειγμα ο αριθμός αυτοκτονιών είναι σχετικά χαμηλός.Αντίθετα στην Ανατολική Ευρώπη έχουμε τους περισσότερους αυτόχειρες. Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης και των συστημάτων που υπήρχαν εκεί, ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού, κυρίως άνδρες, έπεσαν σε κατάθλιψη, έχοντας χάσει τον προσανατολισμό τους στη ζωή.

Μία ματιά στον παγκόσμιο χάρτη μας οδηγεί γρήγορα στο συμπέρασμα ότι μία σειρά από παράγοντες μπορούν να προκαλέσουν, αλλά και να αποτρέψουν, μία αυτοκτονία.

«Θραύση» σε Γερμανία, Ελβετία
Η φτώχεια μπορεί για παράδειγμα να θεωρείται ένας υψηλός παράγοντας κινδύνου, ωστόσο σε πολλά φτωχά ισλαμικά κράτη οι αυτοκτονίες είναι παρ όλα αυτά περιορισμένες.

Στα παραδείγματα της Γερμανίας, της Ελβετίας και της Φινλανδίας μπορούμε να δούμε ότι ο αριθμός μπορεί να είναι σχετικά μεγάλος, παρά τη σχετικά υψηλή οικονομική ευμάρεια των πολιτών.

Στη Γερμανία και την Ελβετία, μάλιστα, η αυτοκτονία αποτελεί τη συχνότερη αιτία θανάτου στους νέους. Λόγοι που αναφέρονται συνήθως είναι τα ψυχολογικά προβλήματα, προβλήματα ένταξης στην κοινωνία που συνοδεύονται από το αλκοόλ και τα ναρκωτικά.

Στις γυναίκες έχουμε πολύ περισσότερες απόπειρες αυτοκτονίας που εν τέλει, όμως, έχουν ένα αίσιο τέλος. Στη χώρα μας η πιο συχνή μέθοδος αυτοκτονίας στις γυναίκες είναι τα χάπια.

Το Εθνικό Ιδρυμα Ψυχικής Υγείας αποφαινόταν για πολύ καιρό, μεγαλόπρεπα αλλά αντιεπιστημονικά, ότι «όλοι σχεδόν οι άνθρωποι που αυτοκτονούν έχουν διαγνώσιμη διαταραχή ψυχικής υγείας ή κατάχρησης ουσιών». Τώρα τελευταία αφαιρέθηκε το «σχεδόν όλοι», αφού οι αριθμοί τους διέψευσαν...

Οι αριθμοί που σοκάρουν...

Το 1% εκείνων που κάνουν απόπειρες αυτοκτονίας θα κάνουν «πετυχημένη» προσπάθεια μέσα σ' ένα χρόνο, ενώ το 10% θα αυτοκτονήσει μέσα σε δέκα χρόνια!
16 - 20 απόπειρες αυτοκτονίας περίπου προηγούνται κάθε «πετυχημένης».
500 φορές περισσότερες πιθανότητες έχουν οι καταθλιπτικοί να αυτοκτονήσουν απ ό,τι οι μη καταθλιπτικοί, όσο και η στατιστική που λέει ότι οι καταθλιπτικοί ασθενείς παρουσιάζουν ποσοστό αυτοκτονίας 25 φορές ανώτερο από τον μέσο όρο.
Η μέρα που προτιμούν οι αυτόχειρες είναι συνηθέστερα η Δευτέρα. Οι αυτοκτονίες γίνονται συχνότερα από αργά το πρωί μέχρι το μεσημέρι.
Ανοιξη και φθινόπωρο είναι οι προτιμώμενες εποχές για τις αυτοκτονίες.
Η αυτοκτονία εκτρέφει την αυτοκτονία και μέσα στις κοινωνικές ομάδες. Η μεταδοτικότητα της αυτοκτονίας είναι αναπόδραστη. Εάν ένα άτομο αυτοκτονήσει, συχνά συμβαίνει να το ακολουθήσουν κάποιοι από τους φίλους και τους συνομήλικούς του. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τους εφήβους.

ΜΑΡΙΝΑ ΖΙΩΖΙΟΥ
marina@pegasus.gr

ΜΕΝΗ ΜΑΛΛΙΩΡΗ - ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ
Ολέθριες οι συνέπειες από τη διαρκή αναπαραγωγή της απόπειρας Ζαχόπουλου

Την ανησυχία τους για την έξαρση του φαινομένου της αυτοχειρίας μετά τις απόπειρες αυτοκτονίας των Χρ. Ζαχόπουλου και Ηρ. Κουτελίδα εκφράζουν στο «Εθνος της Κυριακής» οι Μένη Μαλλιώρη, επ. καθηγήτρια Ψυχιατρικής και Αλέξανδρος Μπότσης, επικεφαλής του τμήματος μελέτης των αυτοκτονιών του ερευνητικού πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Ψυχικής Υγιεινής και μέλος της 4μελούς ομάδας του ΠΟΥ για την Πρόληψη των Αυτοκτονιών και της Βίας.

Οπως αναφέρει η Κα Μαλλιώρη, «πολύ φοβάμαι, χωρίς να θέλω να κινδυνολογήσω, ότι αν συνεχιστεί να αναπαράγεται η είδηση της απόπειρας αυτοκτονίας του κ. Ζαχόπουλου και να ακούγεται συνεχώς η λέξη αυτοκτονία, οι συνέπειες θα είναι ολέθριες. Σε καμία άλλη αναπτυγμένη χώρα του κόσμου ένα συμβάν αυτοκτονίας, ανεξάρτητα αν τα πρόσωπα είναι γνωστά ή άγνωστα, θα κρατούσε με τέτοια επιμονή και διάρκεια στα ΜΜΕ σαν πρώτη είδηση.

Σχεδόν ένα μήνα και σε 24ωρη βάση αναλύεται το συγκεκριμένο θέμα από ειδικούς και μη ειδικούς, ανεξαρτήτως από το ποιος είναι ο αποδέκτης της πληροφορίας. Το κοινό δεν είναι προεπιλεγμένο και οι αποδέκτες μπορεί να είναι μικρά παιδιά, έφηβοι και άτομα που βρίσκονται κάτω από ορισμένες ειδικές ψυχικές συνθήκες (κατάθλιψη ή άλλες καθημερινές πιέσεις).

Κάθε άνθρωπος αντιδρά με διαφορετικό τρόπο στην πίεση. Επειδή η εφηβεία μέσα στη φυσιολογική της διαδρομή εμπεριέχει την εναλλαγή των συναισθημάτων δεν είναι ό,τι καλύτερο για τόσο πολλές μέρες να αναπαράγεται και να αναλύεται η λέξη αυτοκτονία.

Επίσης υπάρχει μια κατηγορία ανθρώπων που αν τους ασκηθεί υπερβολική πίεση και μάλιστα μαζική, αν υπάρχουν και κάποια ιδιαίτερα ατομικά χαρακτηριστικά, τότε μπορεί κάποιος να οδηγηθεί σε ακραίες συμπεριφορές. Αυτήν τη σύνδεση κανείς δεν μπορεί να την αρνηθεί.

Οι αυτοκτονίες, μερικές φορές, κάτω από ορισμένες συνθήκες παίρνουν ενδημικό χαρακτήρα. Αυτό το έχω δει να συμβαίνει σε κλειστούς χώρους, όπως στις φυλακές.

Επίσης στην Αμερική έχουν γίνει ομαδικές αυτοκτονίες υπό την επίδραση μιας συγκεκριμένης συνθήκης που μπορεί να είναι θρησκευτικού ή ιδεολογικού περιεχομένου.

Ο τρόπος που αναλύεται η πληροφορία, από τους μη ειδικούς, δίνει την αίσθηση ότι είναι ηθικό και έντιμο μερικές φορές να αντιδράς μ έναν τέτοιο τρόπο και μ αυτή την έννοια «νομιμοποιείται» και η αυτοκτονία. Σαν ψυχίατρος δεν θεωρώ την αυτοκτονία νόμιμο τρόπο αντιμετώπισης δύσκολων καταστάσεων. Μια ζωή δεν αξίζει τίποτα, αλλά τίποτα δεν αξίζει όσο μια ζωή», τονίζει η καθηγήτρια.

Κάθε αυτοκτονία έχει τα ατομικά της χαρακτηριστικά γι αυτό και οι ερμηνείες στις απόπειρες αυτοκτονίας των Χρήστου Ζαχόπουλου και Ηρακλή Κουτελίδα είναι παρακινδυνευμένες, υπογραμμίζουν οι ειδικοί. «Είναι μεγάλη η ευθύνη της κυβέρνησης από τη λανθασμένη διαχείριση του θέματος. Τα ερωτηματικά είναι πολλά, όλοι μας γίναμε καχύποπτοι και τα «γιατί» έχουν ξεπεράσει το ίδιο το γεγονός», καταλήγει η κ. Μαλλιώρη.

Α. ΜΠΟΤΣΗΣ - ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΠΙΨΥ
«Μαϊμού» οι δείκτες στη χώρα μας

Οι αυτοκτονίες σε μεγάλο μέρος τους δεν καταγράφονται, εν μέρει γιατί πολλοί αυτόχειρες «μεταμφιέζουν» την πράξη τους και γιατί αυτοί που μένουν πίσω δεν θέλουν ν αναγνωρίσουν τα αληθινά αίτια της αυτοκτονίας.

Η χώρα μας παρουσιάζεται να έχει ένα από τα χαμηλότερα καταγραμμένα ποσοστά αυτοκτονιών στον κόσμο. «Αυτό δεν αντανακλά μόνο το ηλιόλουστο κλίμα και τη χαλαρότητα του τρόπου ζωής», επισημαίνει ο κ. Μπότσης, «αλλά επίσης το γεγονός ότι, για την ελληνική Εκκλησία, οι αυτόχειρες δεν μπορούν να ταφούν σε καθαγιασμένο χώρο.

Ετσι η συντριπτική πλειονότητα των αυτοκτονιών δηλώνεται ως «αιφνίδιος θάνατος», ώστε να μην υπάρξουν εμπόδια από πλευράς Εκκλησίας για την ταφή του αυτόχειρα. Οι κοινωνίες όπου υπάρχει υψηλό επίπεδο αιδούς έχουν λιγότερες καταγραμμένες αυτοκτονίες».

Οι αυτοκτονίες μπορούν να καταταγούν σε τέσσερις ομάδες:

Οι αυτόχειρες της πρώτης ομάδας αυτοκτονούν χωρίς να σκεφτούν και πολύ αυτό που κάνουν, είναι γι αυτούς κάτι τόσο αναπόδραστο όσο η αναπνοή. Οι άνθρωποι αυτοί είναι οι πιο παρορμητικοί και οι πιο επιρρεπείς να ωθηθούν στην αυτοκτονία από μια συγκεκριμένη εξωτερική αιτία. Η αυτοκτονία τους συχνά είναι ξαφνική.

Οι αυτόχειρες της δεύτερης ομάδας, μισοερωτευμένοι με τον εύκολο θάνατο, αυτοκτονούν για εκδίκηση, σάμπως η πράξη αυτή να μην είναι κάτι οριστικό. Οι άνθρωπο αυτοί δεν τρέχουν μακριά από τη ζωή, τρέχουν προς τον θάνατο, επιθυμώντας όχι το τέλος της ύπαρξης αλλά την παρουσία της εξόντωσης.

Στην τρίτη ομάδα, η αυτοκτονία βασίζεται σε μια ξεστρατισμένη λογική, σύμφωνα με την οποία ο θάνατος φαίνεται να είναι η μόνη διαφυγή από τα αφόρητα προβλήματα. Οι αυτόχειρες αυτοί σκέφτονται διάφορες δυνατότητες και σχεδιάζουν την αυτοκτονία τους, γράφουν σημειώματα και αντιμετωπίζουν τις πρακτικές λεπτομέρειες σαν να οργανώνουν μια εκδρομή στο Διάστημα. Συνήθως πιστεύουν ότι όχι μόνο ο θάνατος θα είναι καλός για τους ίδιους, αλλά ότι θα αφαιρέσει ένα βάρος από τους αγαπημένους τους.

Οι αυτόχειρες της τελευταίας ομάδας αφαιρούν τη ζωή τους στηριζόμενοι σε εύλογη δικαιολόγηση. Οι άνθρωποι αυτοί επειδή είναι σωματικά άρρωστοι, ψυχικά ασταθείς ή αντιμετωπίζουν δυσάρεστες αλλαγές στις συνθήκες ζωής τους δεν θέλουν να βιώσουν την οδύνη της ζωής και πιστεύουν ότι η ανταμοιβή σε ευχαρίστηση που μπορεί να λάβουν είναι ανεπαρκής για να αντισταθμίσει τον παρόντα πόνο.

«Η αυτοκτονία είναι κάτι που συμβαίνει συχνά, αλλά καλύπτεται και αποσιωπάται ακόμα περισσότερο από την κατάθλιψη. Είναι, στην πραγματικότητα, ένα τεράστιο κοινωνικό πρόβλημα που προκαλεί αμηχανία. Κάθε δεκαεπτά λεπτά σημειώνεται μία αυτοκτονία στις ΗΠΑ. Το 1995, περισσότεροι νέοι πέθαναν από αυτοκτονία απ όσους πέθαναν από AIDS, καρκίνο, εγκεφαλικό, πνευμονία, γρίπη, κ.ο.κ. Σχεδόν μισό εκατομμύριο Αμερικανοί νοσηλεύονται κάθε χρόνο λόγω αποπειρών αυτοκτονίας», αναφέρει ο κ. Μπότσης.

Αυτόχειριες μέσω Ιντερνετ
«10 εφήβους έχει διασώσει το αρμόδιο τμήμα της ΕΛ.ΑΣ.»

Εφτασε κοντά στον θάνατο τυλίγοντας στον λαιμό του σαν θηλιά μια πετσέτα. Ο 15χρονος αριστούχος μαθητής από τα Γιαννιτσά δεν είχε εμφανείς λόγους που τον οδήγησαν να επιχειρήσει να αυτοκτονήσει. Οταν όμως οι γονείς του άνοιξαν τον ηλεκτρονικό του υπολογιστή και διάβασαν τα e-mail του, διαπίστωσαν πως ο έφηβος είχε ακολουθήσει τις συμβουλές σελίδας του Διαδικτύου, μιας από τις σελίδες «κυβερνοαυτοκτονίας».

Ο μικρός σώθηκε κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή, χάρη στη σωτήρια αντίδραση του πατέρα του.

Η περίπτωση του 15χρονου δεν είναι η μοναδική. Δέκα περιπτώσεις εφήβων που είχαν επιλέξει να αυτοκτονήσουν με τη βοήθεια του Διαδικτύου έχουν καταφέρει να προλάβουν οι αστυνομικοί του Τμήματος Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της Ελληνικής Αστυνομίας μέσα σε διάστημα μόλις 19 μηνών. Οι τρεις περιπτώσεις καταγράφηκαν μόνο την τελευταία εβδομάδα.

Η ευθύνη στους γονείς
Ακόμη μία, από Ελληνα χρήστη που κατοικούσε στο εξωτερικό, ανέλαβε η Ιντερπόλ ύστερα από σήμα του «δικού μας» τμήματος.

«Οι καιροί έχουν αλλάξει και πια 4 στα 10 νοικοκυριά έχουν πρόσβαση στο Διαδίκτυο», δηλώνει στο «Εθνος της Κυριακής» ο αστυνόμος Α, Μανόλης Σφακιανάκης, προϊστάμενος του αρμόδιου τμήματος της ΕΛ.ΑΣ. «Το γεγονός ότι οι χρήστες του Ιντερνετ πιστεύουν ότι καλύπτονται από μυστικότητα τούς κάνει να εξομολογούνται τα εσώψυχά τους. Αυτά, τα ενδότερα της ψυχής τους διαβάζουμε εμείς και σπεύδουμε αμέσως για να τα σώσουμε. Τη διάδοση του Ιντερνετ εμείς τη θεωρούμε καλή, ωστόσο θα πρέπει να υπάρχουν όρια για τα παιδιά και έλεγχος από τους γονείς».

«Οι γονείς πρέπει να προσέχουν τη χρήση του Ιντερνετ που κάνουν τα παιδιά τους. Πριν το εγκαταστήσουν θα πρέπει να κάνει συμφωνία ότι δεν θα το απασχολεί πάνω από μιάμιση ώρα την ημέρα, καθώς μετά αρχίζει ο εθισμός. Ο υπολογιστής θα πρέπει να είναι σε κοινή θέα και όχι στο δωμάτιο του παιδιού, πίσω από μια κλειστή πόρτα, ώστε το παιδί να νιώθει ότι ανά πάσα στιγμή ο γονιός μπορεί να το ελέγξει. Και, τέλος, να μπλοκάρει τις ιστοσελίδες με τζόγο, σεξ και βία, αλλά και τα chat rooms, προκειμένου να αποτρέψει το παιδί από το να επισκεφθεί τέτοια sites», τονίζει ο Μ. Σφακιανάκης.

Μ. ΨΑΡΑ

ΕΘΝΟΣ

Πάνω από 100 δισ. ευρώ χρωστούν τα νοικοκυριά

Του ΜΠ. ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗ

Υπερχρέωση νοικοκυριών αλά... ελληνικά. Από τις αρχές του 2000 μέχρι σήμερα τα εγχώρια νοικοκυριά «κατόρθωσαν» να αυξήσουν τα χρέη τους προς τις τράπεζες κατά... 83 δισ. ευρώ!

Η «ασφυξία» είναι εμφανής και αναδεικνύεται σε πέντε κύρια σημεία:

* Υπόλοιπα δανείων: Οταν δημοσιευθούν τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος που θα αναφέρονται στο πώς διαμορφώθηκαν τα υπόλοιπα των δανείων τον Δεκέμβριο του 2007 (κάτι που θα γίνει σε περίπου δύο μήνες), το πιο πιθανό είναι να δείχνουν πως τα δάνεια των νοικοκυριών ξεπερνούν πλέον τα 100 δισ. ευρώ.

Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία (Οκτώβριος 2007), αυτά είχαν διαμορφωθεί στα 94 δισ. ευρώ. Από αυτά, 61 δισ. ευρώ αντιστοιχούσαν σε καταναλωτικά δάνεια και 33 δισ. ευρώ σε καταναλωτικά. Ο ρυθμός αύξησης των υπολοίπων, αν και επιβρανδύθηκε ελαφρά, λόγω και της μεγάλης διόγκωσης των περασμένων ετών, παραμένει σε υψηλά επίπεδα (23,4%).

*Δάνεια σε καθυστέρηση: Ή, αλλιώς, δάνεια που βρίσκονται στο... «κόκκινο», με τους οφειλέτες τους να καθυστερούν πάνω από 90 ημέρες την αποπληρωμή τους.

4,2 δισ. σε καθυστέρηση

Εκτιμούνται ότι σήμερα σε καθυστέρηση άνω των τριών μηνών βρίσκεται το 6,4% των καταναλωτικών δανείων και των πιστωτικών καρτών, καθώς και το 3,5% των στεγαστικών δανείων.

Με δεδομένο ότι τα υπόλοιπα της στεγαστικής πίστης είναι 60,1 δισ. ευρώ και της καταναλωτικής 33 δισ. ευρώ, τα ποσά που βρίσκονται σε καθυστέρηση είναι περί τα 4,2 δισ. ευρώ.

*Διαταγές πληρωμής: Οι τράπεζες για πολλά από τα δάνεια που είναι στο «κόκκινο» προχωρούν στη λήψη νομικών μέτρων. Το τελευταίο διάστημα, δε, εντάθηκε η «ασφυξία» στα χρέη από στεγαστικά δάνεια. Σύμφωνα με τα στοιχεία από το Πρωτοδικείο της Αθήνας, όπου οι τράπεζες καταφεύγουν για οφειλές άνω των 12.000 ευρώ, δηλαδή για μεγάλα δάνεια, όπως είναι τα στεγαστικά, το 2007 υπήρξε αύξηση στις διαταγές πληρωμής κατά 18,7%, καθώς εκδόθηκαν 11.298 διαταγές από 9.178 που ήταν το 2006. Αντίθετα, τα στοιχεία από το Ειρηνοδικείο, όπου οι τράπεζες διεκδικούν χρέη έως 12.000 ευρώ, δηλαδή κυρίως οφειλές από καταναλωτικά δάνεια και κάρτες, οι διαταγές πληρωμής μειώθηκαν στις 26.352 το 2007 από 31.000 που ήταν το 2006.

*Μεταφορές υπολοίπου: Από τη στιγμή που οι δανειολήπτες, περισσότερο, νιώθουν «πίεση» στην καταβολή των μηνιαίων δόσεων, καταφεύγουν στα προγράμματα μεταφοράς υπολοίπου προκειμένου να γλιτώσουν τα «χειρότερα» (μεγάλες καθυστερήσεις, διαταγές πληρωμής). Ενα στα δύο νέα δάνεια της καταναλωτικής πίστης αφορά πλέον συγκέντρωση οφειλών από άλλες τράπεζες σε μία.

*Χρήση πιστωτικών καρτών: Σε κάποιες τράπεζες τον Δεκέμβριο ο τζίρος των καρτών υποχώρησε από 15% έως και 20% σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2006, γεγονός που έπληξε και τον τζίρο στο λιανεμπόριο. Το στοιχείο θεωρείται ενδεικτικό της «ασφυξίας» των νοικοκυριών.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ - 13/01/2008

Σπεύδουν Αγγλοι, Γάλλοι και Αμερικάνοι!

Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΝΑΝΟΥΡΗ

Χειραψίες, χαμόγελα και μπίζνες. Ο αμερικανός πρέσβης Ντάνιελ Σπέκχαρντ (στη φωτογραφία με τον Κ. Καραμανλή), όπως και ο βρετανός υφυπουργός Εκπαίδευσης Μπιλ Ράμελ (στην πρόσφατη συνάντησή του με τον Ευρ. Στυλιανίδη) δεν κρύβουν την επιθυμία των κυβερνήσεών τους για επιχειρηματικά ανοίγματα στην ελληνική εκπαιδευτική «αγορά».

Σκληρό παζάρι από εκπαιδευτικά λόμπι των ΗΠΑ αλλά και ευρωπαϊκών χωρών, που φτάνει ακόμη και σε διπλωματικό επίπεδο, δέχεται η κυβέρνηση για την αναγνώριση των κολεγίων: Πρέσβεις πάνε κι έρχονται στο υπουργείο Παιδείας, ενώ οι πιέσεις φτάνουν και στο Μαξίμου.

Η οδηγία 36/2005, που πρέπει οσονούπω να ενσωματωθεί στο ελληνικό δίκαιο, αναγνωρίζει επαγγελματικά δικαιώματα στους αποφοίτους των Κέντρων Ελευθέρων Σπουδών (ΚΕΣ) που συνεργάζονται με πανεπιστήμια της Ε.Ε. Ευνοεί κατ' αρχάς τα βρετανικά ιδρύματα που αποτελούν την πλειονότητα των ξένων πανεπιστημίων που δραστηριοποιούνται στη χώρα μας με το σύστημα της δικαιόχρησης.

*Σε πρόσφατη συνάντηση με τον υφυπουργό Παιδείας της Βρετανίας, Μπιλ Ράμελ, ο Ευρ. Στυλιανίδης ζήτησε «συνεργασία των δύο χωρών ώστε να διασφαλίζεται η ποιότητα των βρετανικών ιδρυμάτων που δημιουργούν παραρτήματα στην Ελλάδα».

Αμερικανοί φίλοι

Η ποιότητα είναι ένα από τα λίγα αναχώματα που ενδέχεται να υψώσει η κυβέρνηση στον κατακλυσμό που φέρνουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση τα φρανσάιζ ιδιωτικά πανεπιστήμια.

*Η Γαλλία, που ανησυχεί για την επικράτηση των Αγγλοσαξόνων στην αγορά, έσπευσε να στείλει τον πρύτανη της Σορβόνης που ανακοίνωσε τη δημιουργία παραρτήματος στην Αθήνα προς υπεράσπιση της γαλλομάθειας. Τα γαλλικά, ωστόσο, πανεπιστήμια διεκδικούν στην πραγματικότητα μικρότερο μερίδιο της «πίτας».

*Στο χορό μπήκαν και τα αμερικανικά κολέγια που σύμφωνα με την οδηγία δεν υποχρεούται η χώρα μας να αναγνωρίσει. Ωστόσο, ο αμερικανός πρέσβης Ντάνιελ Σπέκχαρντ έθεσε το θέμα της αναγνώρισης σε δύο συναντήσεις του με τον έλληνα υπουργό Παιδείας το οποίο θα βρίσκεται στην αντζέντα κατά την επικείμενη επίσκεψη του Ευ. Στυλιανίδη στις ΗΠΑ.

*Θύματα των εξελίξεων θα είναι, σε κάθε περίπτωση, τα περιφερειακά ΑΕΙ και ΤΕΙ, πολλά τμήματα των οποίων δεν εξασφαλίζουν κανένα επαγγελματικό δικαίωμα.

Βρισκόμαστε πολύ κοντά στο παράδοξο να προτιμήσουν εκατοντάδες νέοι την ιδιωτική και αμφίβολης ποιότητας «τριτοβάθμια εκπαίδευση» που παρέχουν τα ΚΕΣ από τη «δωρεάν» παιδεία των δημόσιων πανεπιστημίων και ΤΕΙ επειδή στοιχίζει λιγότερο -το κόστος διαβίωσης σε πόλη μακράν της μόνιμης κατοικίας είναι συχνά μεγαλύτερο από τα δίδακτρα των κολεγίων- και, βεβαίως, επειδή τα πτυχία της μετρούν περισσότερο στην ελεύθερη αγορά εργασίας (εκτός Δημοσίου).

Βλέποντας και κάνοντας

Το υπουργείο Παιδείας, από την πλευρά του, εμφρανίζεται ψύχραιμο χωρίς να δείχνει ότι πιέζεται χρονικά.

«Αναμένουμε τις αποφάσεις του ευρωπαϊκού δικαστηρίου από το σκεπτικό των οποίων θα διαφανούν τα περιθώρια εντός των οποίων θα κινηθούμε», αναφέρουν πηγές του ΥΠΕΠΘ. «Κατόπιν θα ελέγξουμε το σύστημα παρεχόμενης εκπαίδευσης των ΚΕΣ, όσον αφορά στις υποδομές, στο διδακτικό προσωπικό και στο επίπεδο σπουδών, θα μεταθέσουμε αρμοδιότητες του παλιού υπουργείου Εμπορίου στο Παιδείας και θα εναρμονιστούμε πλήρως με την οδηγία χωρίς να υπεισέρχεται το συνταγματικό κώλυμα του άρθρου 16», καταλήγουν.

Ο πρύτανης της Σορβόνης, που σχεδιάζει τη δημιουργία παραρτήματος στην Ελλάδα.

*Πάντως, ο εκτελεστικός νόμος για τη λειτουργία των κολεγίων -που είναι και το ζητούμενο- δεν έχει ακόμη αρχίσει θεσμικά τουλάχιστον να μελετάται. Είναι βέβαιο, όμως, ότι ο υπουργός έχει δεχθεί τις πρώτες εισηγήσεις. Στη νομοπαρασκευαστική επιτροπή πιθανότατα θα συμμετάσχουν πρυτάνεις ΑΕΙ και πρόεδροι ΤΕΙ, όπως έχει δεσμευτεί ο υπουργός Παιδείας. Αυτό, ωστόσο, δεν ανησυχεί καθόλου τους ιδιοκτήτες των ΚΕΣ.

*«Επιθυμούμε τον έλεγχο της πολιτείας επειδή θα δώσει στα ΚΕΣ μεγαλύτερη κοινωνική αποδοχή και θα εμποδίσει επιχειρηματίες άσχετους με την εκπαίδευση να δραστηριοποιηθούν στο χώρο», σημειώνει ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικών Κολεγίων, Γ. Καρκανιάς. «Τόσα χρόνια δουλεύουμε με παθητικό, στηριζόμενοι οικονομικά από εκπαιδευτικούς ομίλους μεταλυκειακού επιπέδου, προσδοκώντας ότι με την εφαρμογή της οδηγίας οι επιχειρήσεις μας θα γίνουν κερδοφόρες».

Οι προδιαγραφές

Σχετικά με τις προδιαγραφές λειτουργίας των κολεγίων, οι εκπρόσωποί τους δεν θεωρούν ότι θα είναι υπερβολικών απαιτήσεων.

«Κατά πάσα πιθανότητα θα είναι λίγο αυστηρότερες από τις ισχύουσες στα ιδιωτικά ΙΕΚ. Αλλωστε, στα δημόσια πανεπιστήμια σήμερα δεν υπάρχουν καν προδιαγραφές. Στα ΙΕΚ ο αριθμός των σπουδαστών πολλαπλασιαζόμενος επί 1,3 μας δίνει το εμβαδόν της αίθουσας διδασκαλίας. Εάν κάτι τέτοιο ίσχυε σε ΑΕΙ και ΤΕΙ, τα περισσότερα απ' αυτά θα έκλειναν την επομένη. Αντίθετα, τα Εργαστήρια Ελευθέρων Σπουδών αντέχουν σε αυστηρότερες ρυθμίσεις» υποστηρίζει ο Γ. Καρκανιάς.

«Αντέχουμε ακόμη και αυστηροποίηση των προσόντων του διδακτικού προσωπικού μας. Ο ΔΟΑΤΑΠ (πρώην ΔΙΚΑΤΣΑ) αναγνωρίζει ως ομοταγή με τα πτυχία ελληνικών πανεπιστημίων εκείνα που χορηγούνται από ιδρύματα που το 50% των καθηγητών τους κατέχει διδακτορικό τίτλο. Στα ΤΕΙ κάτι παρόμοιο δεν είναι καν απαραίτητο. Εμείς σήμερα καλύπτουμε τέτοιους όρους», συνεχίζει ο συνομιλητής μας.

*Από την άλλη πλευρά, τα πανεπιστήμια και τα ΤΕΙ έχουν θορυβηθεί από τις εξελίξεις. Ηδη τα πανεπιστήμια Αιγαίου και Κρήτης καθώς και το Πολυτεχνείο Κρήτης έχουν συνασπιστεί προκειμένου να αντιμετωπίσουν από κοινού τους κινδύνους που προκαλεί η εφαρμογή της οδηγίας. «Η αξιολόγηση των κολεγίων αναφορικά με τις υποδομές, τα προγράμματα σπουδών και τα προσόντα των διδασκόντων είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να ξεκαθαρίσει το τοπίο» υπογραμμίζει ο πρόεδρος του ΣΑΠΕ-ΕΣΥΠ και της Δ.Ε. του πανεπιστημίου Δυτ. Μακεδονίας, Χρ. Μασσαλάς.

«Η πλειονότητα των κολεγίων παρέχει σπουδές λυκειακού επιπέδου, κι αυτό δεν μπορεί να συνεχίζεται».

ΤΕΙ σε μαρασμό

Το μεγαλύτερο πλήγμα, ωστόσο, θα δεχτούν τα ΤΕΙ που τα δύο χρόνια εφαρμογής του βαθμολογικού ορίου του 10 έχουν απολέσει περισσότερες από 30.000 θέσεις εισακτέων. «Τα ετήσια δίδακτρα των ΚΕΣ δεν ξεπερνούν τις 10.000 ευρώ, τη στιγμή που τα έξοδα διαβίωσης σε μια επαρχιακή πόλη είναι αρκετά περισσότερα. Γιατί να μην προτιμήσει, λοιπόν, ένας νέος τα κολέγια όταν του παρέχουν ειδικότητες αιχμής, με φθηνότερο κόστος και με επαγγελματικά δικαιώματα αντίστοιχα των ΑΕΙ;» αναρρωτιούνται καθηγητές και σπουδαστές των τεχνολογικών ιδρυμάτων.

*Πηγές του ΥΠΕΠΘ θεωρούν ότι η συνταγματική επιταγή του άρθρου 16 δεν εμποδίζει την εναρμόνιση με την κοινοτική οδηγία.

«Σημαντικότερο είναι το ερώτημα που έθεσε το ΣτΕ στο Δικαστήριο Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων περί του εάν το κοινοτικό δίκαιο υπερισχύει των εθνικών συνταγμάτων. Σε κάθε περίπτωση είναι προτιμότερο να ιδρύσουμε ορισμένα μη κερδοσκοπικά, πανεπιστήμια που θα αποδυναμώσουν το θεσμό των ΚΕΣ και θα φέρουν στη χώρα μας εκπαιδευτικό συνάλλαγμα», επισημαίνουν.

ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ - 13/01/2008

Γιατί χάσαμε το χαμόγελο της αισιοδοξίας

ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ είχαν την ξεγνοιασιά και τη θετική ψυχολογία ως σήμα... κατατεθέν. Τώρα οι έρευνες αποτυπώνουν διαρκώς φόβο, δυσαρέσκεια, ανασφάλεια

Των ΜΑΡΙΑΣ ΔΕΔΕ, ΧΡΙΣΤΙΝΑΣ ΠΑΠΑΣΤΑΘΟΠΟΥΛΟΥ

Το κέφι τους, η ξεγνοιασιά τους, η αισιοδοξία τους, το γέλιο τους, τα έξω καρδιάς γλέντια, ήταν το σήμα κατατεθέν τους. Ηταν για όλο τον πλανήτη μικροί... Ζορμπάδες.

Με το «φαινόμενο» είχαν ασχοληθεί και ειδικοί, οι οποίοι έλεγαν ότι η θάλασσα, το κλίμα και ο λαμπερός ήλιος της Ελλάδας επιδρούσαν θετικά στην ψυχολογία των κατοίκων της. Ακόμα και σε πολύ δύσκολες εποχές για τη χώρα (φτώχεια, ανέχεια, πόλεμοι, ασταθής πολιτική κατάσταση), οι Ελληνες δεν έκαναν πίσω, εξακολουθούσαν να ελπίζουν, να αισιοδοξούν και να αγωνίζονται.

Σήμερα τα πράγματα φαίνεται να έχουν αλλάξει. Ο Ζορμπάς δεν ζει πια εδώ. Την έκανε γι' αλλού. Οι έρευνες (παγκόσμιες, ευρωπαϊκές και εγχώριες) αποτυπώνουν τον έντονο προβληματισμό του Ελληνα, την απαισιοδοξία του για το αύριο μαζί και τους φόβους του για το σήμερα. Καταγράφουν ένα κλίμα δυσαρέσκειας, ανησυχίας, απογοήτευσης και ανασφάλειας.

Μπορεί σε τέτοιες μετρήσεις να παίζει ρόλο, σε μεγάλο βαθμό, η συγκυρία, ενδεχομένως και η διάθεση της στιγμής, όμως αναδύεται και ένα κομμάτι της πραγματικότητας. Μιας πραγματικότητας που συνθλίβει, ιδιαίτερα μέσα στις συμπληγάδες της κατανάλωσης και της παγκοσμιοποίησης.

Οι έρευνες μιλούν για ανθρώπους που δεν εμπιστεύονται κυβερνήσεις, πολιτικά κόμματα και βασικούς θεσμούς της Πολιτείας. Η πλειονότητα αυτών πιστεύει ότι η κατάσταση της χώρας βαδίζει από το κακό στο χειρότερο, ελάχιστοι είναι αυτοί που ελπίζουν ότι το 2008 θα γίνουν πιο ευτυχισμένοι, ενώ το ανταγωνιστικό περιβάλλον στο οποίο ζουν τους οδηγεί στην απομόνωση και τη δυστυχία.

Ακρίβεια και ανεργία, οι «βραχνάδες» της καθημερινότητας. Συνταξιούχοι και νοικοκυρές, εκείνοι που έχουν χάσει για τα καλά το χαμόγελό τους.

Ιλουστρασιόν πιστωτικές κάρτες και άδειες τσέπες, κακές θέσεις εργασίας και αύξηση των ανισοτήτων. Προσόντα και εφόδια που πάνε χαμένα. Την ίδια ώρα τα όποια κοινωνικά στηρίγματα καταρρέουν. Ανύπαρκτο το κράτος πρόνοιας, προβληματικό το σύστημα Υγείας, Παιδείας, ανασφάλεια και αβεβαιότητες που συνδέονται με το Ασφαλιστικό. Για το θέμα μιλούν στην «Ε» τρεις επιστήμονες, και ο καθένας από τη σκοπιά του ερμηνεύει το κοινωνικό αυτό φαινόμενο.

ΘΟΔΩΡΗΣ ΠΕΛΑΓΙΔΗΣ, καθηγητής Οικονομικής Ανάλυσης στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς

«Μια χώρα νεποτισμού σε διαρκή πόλεμο χαρακωμάτων»

Οι τελευταίες έρευνες σχετικά με την... απαισιοδοξία των Ελλήνων για το μέλλον αποτυπώνουν πράγματι ένα κλίμα δυσαρέσκειας που είναι πια φανερό και διάχυτο. Γιατί όμως φαίνεται να είμαστε απαισιόδοξοι;

Μια πρώτη κάπως συμβατική ερμηνεία είναι η μάλλον χαμηλή αν όχι κακή ποιότητα του πολιτικού μας συστήματος και της διακυβέρνησης. Η πολιτική σφαίρα, η πολιτική ελίτ, χωρίς ελέγχους, αναφορές και εξισορροπήσεις από τους οικονομικούς και πολιτικούς θεσμούς και την κοινωνία, πορεύεται αυτοαναπαραγόμενη με τους δικούς της όρους του νεποτισμού, ερήμην των αναγκών της πραγματικής κοινωνίας. Ενα φανερό παράδειγμα είναι τα δημόσια αγαθά. Πώς να είναι κανείς ευτυχής με τα προβλήματα της υγείας, της πρόνοιας ή χειρότερα, τα χάλια της εκπαίδευσης;

Μια δεύτερη, επίσης κάπως προβλεπτή ερμηνεία αφορά την πορεία των «οικονομικών δεικτών της καθημερινότητας», όπως η ανεργία ή η ακρίβεια. Τα στοιχεία μάλιστα δείχνουν σε διεθνές συγκριτικό επίπεδο ότι η αυξημένη απασχόληση του εθνικού εργατικού δυναμικού συσχετίζεται θετικά με υψηλούς βαθμούς ικανοποίησης/ευτυχίας από την καθημερινή ζωή.

Στην Ελλάδα, η απασχόληση υστερεί, όμως ακόμη χειρότερα οι διαθέσιμες θέσεις εργασίας δεν προσφέρουν στη συντριπτική τους πλειονότητα δυνατότητες δημιουργικής καριέρας, με αποτέλεσμα την απογοήτευση αφού ακόμη κι αν κανείς διαθέτει προσόντα, το «σύστημα» συνήθως υποεπενδύει σε αυτά.

Ενας τρίτος, σχετικά πιο πρόσφατος παράγων απαισιοδοξίας είναι αυτός της παγκοσμιοποίησης. Το έντονα ανταγωνιστικό περιβάλλον, η πίεση και οι απαιτήσεις των αγορών δεν φέρνουν συνήθως... ευτυχία στους απροετοίμαστους και στους ανεπαρκώς ειδικευμένους...

Τέλος, υπάρχει και ένας παράγων απαισιοδοξίας που είναι μαζί και βασικός αλλά και ο λιγότερο προφανής. Μια οικονομία με τεράστια παραοικονομία αλλά και τεράστια εισοδήματα που εισέρχονται με τη μορφή των κεφαλαιακών εισροών ως «δωρεάν γεύματα» (ναυτιλία, τουρισμός, ΚΠΣ, αγορά ακινήτων, εμβάσματα κ.τ.λ.) διαμορφώνει και «εκπαιδεύει» οικονομικά υποκείμενα που καθημερινώς διαγκωνίζονται με κάθε μέσο και χωρίς όρους για τη διανομή του εισοδήματος, χωρίς να έχουν παράξει τον αρχικό πλούτο.

Συγκροτούν «ομάδες» για την πρόσκτηση λοιπόν της προσόδου. Ομάδες που πολλές φορές είτε λαφυραγωγούν το κράτος (ή μέσω του κράτους τους «άλλους») είτε προασπίζονται με σθένος τις προσοδοφόρες θέσεις, τα προνομιακά «μαγαζιά γωνία». Γι' αυτό και όλοι ανεξαιρέτως διαμαρτύρονται, φωνασκούν, απειλούν, εκδηλώνουν ανοικτά τη δυσαρέσκεια και τη δυσθυμία τους, στον αγώνα να κρατήσουν τη θέση που κατέχουν. Οπως ακριβώς συμβαίνει σε έναν πόλεμο... χαρακωμάτων.

Να μη λησμονούμε πάντως ότι στον ανελέητο αυτό καθημερινό πόλεμο που εμπεδώνει ένα γενικό κλίμα δυσαρέσκειας και δυστυχίας, υπάρχουν και αυτοί που πράγματι ζουν στα υπόγεια, που δεν έχουν δικαίωμα... στη δυσαρέσκεια, καθώς η θέση τους στο σύστημα δεν επιτρέπει στη φωνή τους να ακούγεται δυνατά...


ΣΩΤΗΡΗΣ ΧΤΟΥΡΗΣ, καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου

«Χάνονται οι δεσμοί του χθες, δεν υπάρχει η κουλτούρα του αύριο»

Ο φόβος είναι ένα ατομικό συναίσθημα και συνδέεται με την πρωτογενή αμφισβήτηση της ύπαρξής μας. Είναι επίσης ένα βασικό συναίσθημα που μας προστατεύει από φυσικούς κινδύνους, ενώ ταυτόχρονα μας προσανατολίζει στις επιλογές μας σχετικά με τη βιολογική φροντίδα και την ανθρώπινη οικειότητα. Ωστόσο, η σύγχρονη προέκταση και σύνδεση του σώματός μας με ένα σύνολο τεχνικών μέσων, οικονομικών ανταλλαγών και κοινωνικών δεσμών δημιουργεί ένα ολοένα πιο πολύπλοκο πεδίο, όπου το συναίσθημα του φόβου αποκτά ολοένα και περισσότερο κοινωνικές διαστάσεις.

Ο φόβος από ψυχολογικό φαινόμενο καθίσταται πλέον κοινωνικό φαινόμενο και καθορίζει μαζί με άλλους παράγοντες τη συμπεριφορά μας σε σχέση με την εργασία, την εκπαίδευση, την κατοικία, την κατανάλωση και τη χρήση της τεχνολογίας. Αυτές οι λειτουργίες που αποφέρουν οφέλη στο άτομο, ταυτόχρονα το εκθέτουν σε κοινωνικούς κινδύνους και σε ένα κοινωνικά προσδιορισμένο άγχος, πράγμα λιγότερο έντονο στο παρελθόν. Τις περισσότερες φορές αυτοί οι φόβοι δημιουργούν ένα ασαφές και απροσδιόριστο τοπίο άγχους, στο οποίο αντιδρούμε με νέα σχέδια και λειτουργίες που συσσωρεύουν νέους φόβους και στρεσογόνους παράγοντες.

Τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν οι πιστωτικές κάρτες, τα αεροπορικά ταξίδια, η πολυτελής κατανάλωση και τα νέα τεχνολογικά προϊόντα, που έχουν μετατρέψει πλέον την καθημερινότητα σε μια αρένα οικονομικών και τεχνικών επιδόσεων.

Το άτομο, αν δεν αναπτύξει νέους τρόπους διαχείρισης του φόβου και της επιθυμίας, θα καταναλώνεται και θα αλλοτριώνεται από την ίδια του την πρακτική και το κοινωνικό του περιβάλλον.

Οι κοινωνίες που βρίσκονται σε μετάβαση, όπως είναι η ελληνική, αναπτύσσουν και βιώνουν εντονότερα αυτήν την κουλτούρα του φόβου, διότι, ενώ εγκαταλείπουν τους προστατευτικούς κοινωνικούς δεσμούς του παρελθόντος, δεν έχουν αναπτύξει ακόμα την κουλτούρα και το κοινωνικό κεφάλαιο που είναι απαραίτητα για την αντιμετώπιση αυτής της μετανεωτερικής πολυπλοκότητας, και ιδιαίτερα τα προβλήματα που δημιουργούνται στο φυσικό μας περιβάλλον και τους νέους κινδύνους που εμφανίζονται τοπικά και παγκόσμια (ναρκωτικά, κλιματική αλλαγή).

Αυτή η ενδιάμεση κατάσταση της ελληνικής κοινωνίας μάς βοηθάει να ερμηνεύσουμε το παράδοξο φαινόμενο ότι πολίτες πιο αναπτυγμένων χωρών, αλλά και ορισμένων πολύ λιγότερο αναπτυγμένων, δηλώνουν μικρότερους φόβους και έχουν πιο αισιόδοξες προβλέψεις για το μέλλον.

Μια δεύτερη συμπληρωματική εξήγηση είναι ότι η Ελλάδα υστερεί θεσμικά και οργανωτικά, κι αυτές οι ελλείψεις, με κύρια παραδείγματα την ασαφή και κατακερματισμένη αγορά εργασίας, την «αναρχία» του ασφαλιστικού συστήματος και την κρατική αδιαφορία για το περιβάλλον, συμβάλλουν στην έλλειψη κοινωνικής και θεσμικής εμπιστοσύνης, καθώς και στην ανάπτυξη μιας γενικευμένης κουλτούρας κοινωνικής και οικονομικής φοβίας.

ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ ΒΕΡΝΑΡΔΑΚΗΣ, λέκτορας Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και επιστημονικός σύμβουλος της εταιρείας δημοσκοπήσεων VPRC

«Κακές οι θέσεις εργασίας, μεγάλες οι ανισότητες»

Κατ' αρχήν να πω ότι τα δεδομένα του «ευρωβαρόμετρου» που αφορούν την Ελλάδα δεν τα πολυεμπιστεύομαι και ως εκ τούτου δεν ξέρω αν οι Ελληνες είναι σε μεγαλύτερο βαθμό απαισιόδοξοι όσον αφορά το μέλλον απ' ό,τι οι άλλοι Ευρωπαίοι.

Νομίζω ότι σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες οι δείκτες ικανοποίησης από τη ζωή είναι λίγο-πολύ ίδιοι. Η ανησυχία τείνει να ενοποιηθεί. Και στη Γαλλία και στην Ιταλία και στη Γερμανία και στην Ελλάδα υπάρχει προβληματισμός για το μέλλον.

Αυτό που αποτυπώνεται στις πρόσφατες έρευνες για την Ελλάδα είναι εξηγήσιμο, καθώς όλοι οι δείκτες που αφορούν την πολιτική, την οικονομία, τους θεσμούς είναι απογοητευτικοί. Οι έρευνες αποτυπώνουν την περιρρέουσα ατμόσφαιρα: την κρίση των θεσμών, την αναποτελεσματικότητα του κράτους, την κατάσταση της οικονομίας, των προσωπικών οικονομικών... Λογικό είναι, λοιπόν, να μην προκύπτει τίποτα καλό.

Ρόλο επίσης παίζει η συγκυρία: Ζωνιανά, υπόθεση Ζαχόπουλου, αυθαιρεσία γενικότερη, αναποτελεσματικότητα του κράτους, διαφθορά, απορρύθμιση εργασιακών σχέσων, η ιστορία του Ασφαλιστικού με τον τρόπο που ήρθε στο προσκήνιο.

Μπορεί οι δείκτες της ανεργίας να είναι καλοί, από την άλλη όμως είναι κακές οι θέσεις εργασίας και η αύξηση των ανισοτήτων. Ολα αυτά δημιουργούν ένα κλίμα. Εάν για παράδειγμα οι έρευνες αυτές γίνονταν την εποχή των Ολυμπιακών Αγώνων, όπου υπήρχε μια αίσθηση γιορτής και ανάτασης, η εικόνα θα ήταν καλύτερη, οπωσδήποτε θα προέκυπταν άλλα στοιχεία. Υπάρχει λοιπόν η επίδραση της στιγμής σε όλες αυτές τις μετρήσεις και βέβαια οι δείκτες ικανοποίησης από τη ζωή εξαρτώνται από το προσωπικό βιοτικό επίπεδο, την οικονομία, τα εργασιακά, την καταναλωτική δυνατότητα.

Στη δεκαετία του '80 οι δείκτες ικανοποίησης ήταν ανοδικοί. Υπήρχε μια αισιοδοξία ότι θα βελτιωθεί το βιοτικό επίπεδο για κάποια κομμάτια του πληθυσμού, και πράγματι συνέβη αυτό. Μείωση του βαθμού ικανοποίησης υπήρξε τη δεκαετία του '90 και το 2000. Η δεκαετία του '90 ήταν μια μεταβατική περίοδος, στην οποία άρχισε να αποτυπώνεται μια κάθοδος στους δείκτες αυτούς.


ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 12/01/2008

Είμαστε πια πρωταθλητές!

ΑΝΕΡΓΙΑ ΝΕΩΝ

Των ΕΛΙΖΑΜΠΕΤΤΑΣ ΚΑΖΑΛΟΤΤΙ - ΝΑΥΣΙΚΑΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΙΔΗ

Παραφράζοντας ένα γνωστό ανέκδοτο, θα μπορούσαμε να πούμε ότι δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο στη χώρα μας από το να είσαι νέος, έως 29 ετών, πτυχιούχος θεωρητικής σχολής, και να ψάχνεις για δουλειά. Και γίνεται ακόμη χειρότερο όταν είσαι γυναίκα.

Πρωταθλήτρια είναι η χώρα μας, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας (Eurostat), στην ανεργία των νέων κάτω των 25 ετών, όχι μόνο στην ευρωζώνη αλλά και στην Ευρώπη των 27, αφού ξεπέρασε την Πολωνία! Συγκεκριμένα, το ποσοστό ανεργίας των νέων κατά το γ' τρίμηνο του 2007 άγγιξε το 22,6%, με την Ιταλία να ακολουθεί με 20,2%.

Η συγκεκριμένη τάση επιβεβαιώνεται και από τα στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας (ΕΣΥ) για το γ' τρίμηνο του 2007. Σχεδόν ένας στους 4 Ελληνες νέους ηλικίας κάτω των 24 ετών είναι άνεργος, η ανεργία είναι μεγαλύτερη μεταξύ των νέων γυναικών και των πτυχιούχων. Από τους τελευταίους ένας στους 3 είναι άνεργος.

Το φαινόμενο αυτό δεν έχει μόνο οικονομικές συνέπειες στο εργασιακό μέλλον των νέων συμβάλλοντας έτσι στη μείωση της συνολικής παραγωγικότητας, αλλά και κοινωνικές. Η ανεργία επηρεάζει τον τρόπο ζωής τους, τη συμπεριφορά τους (επιθετικότητα, αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές), τις διαπροσωπικές τους σχέσεις και συμβάλλει ακόμα και στο δημογραφικό πρόβλημα της χώρας.

Οσον αφορά το γεγονός ότι τους τελευταίους μήνες τα στοιχεία της ΕΣΥ σημειώνουν μια ουσιαστική κάμψη της συνολικής ανεργίας, γεγονός που συχνά το εκμεταλλεύεται επικοινωνιακά η κυβέρνηση, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η μείωση αυτή προέρχεται ως επί το πλείστον από θέσεις εργασίας που δημιουργούνται στα πλαίσια προγραμμάτων stage ή άλλων επιδοτούμενων από την Ε.Ε. προγραμμάτων. Μόνο από τις αρχές του 2006 έως τον Απρίλιο του 2007 προσέφεραν συνολικά 62.500 θέσεις εργασίας σε άνεργους με συμβάσεις ορισμένου όμως χρόνου.

Πού οφείλεται, όμως, το τόσο μεγάλο ποσοστό ανεργίας των νέων στη χώρα μας; Οι ειδικοί, αλλά και νέοι άνεργοι, με τους οποίους επικοινώνησε η «Ε» αποδίδουν την κατάσταση σε: ελλειπή δημιουργία νέων θέσεων εργασίας από τις επιχειρήσεις, αδυναμία πρόσβασης των νέων στην αγορά εργασίας, αλλά και την αδιαφορία της Πολιτείας. Πιο συγκεκριμένα, συζητούν για το θέμα οι καθηγητές του Παντείου Πανεπιστημίου: Απόστολος Δεδουσόπουλος καθηγητής του Τμήματος Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης, και ο Θόδωρος Σακελλαρόπουλος καθηγητής του Τμήματος Κοινωνιολογίας και διευθυντής Τομέα Νεοελληνικής Κοινωνίας, η κοινωνιολόγος του Δικαίου Ασπασία Τσαούση, ο πρόεδρος του σωματείου συμβασιούχων εργασιακών συμβούλων του ΟΑΕΔ Γιώργος Μακράκης και οι νέοι άνεργοι: Ματίνα Ζιώγου, Νάσος Ηλιόπουλος, Δήμητρα Καποτά και Αναστασία Καποτά.

Η πολύ υψηλή ανεργία των νέων, και κυρίως των πτυχιούχων, υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα βαδίζει τον αντίθετο δρόμο από εκείνον της κοινωνίας της γνώσης"

Ενας στους τέσσερις νέους κάτω των 25 ετών είναι άνεργος

Θ. Σακελλαρόπουλος

«Εδώ και αρκετό καιρό τα νέα από τη Eurostat και την ΕΣΥΕ είναι επίμονα και ανησυχητικά. Η Ελλάδα καταλαμβάνει την πρώτη θέση στην ανεργία των νέων μεταξύ όλων των χωρών της ευρωζώνης και της Ευρώπης των "27". Σχεδόν ένας στους τέσσερις Ελληνες νέους ηλικίας κάτω των 24 ετών είναι άνεργος», μας λέει εκφράζοντας την ανησυχία του ο καθηγητής του Τμήματος Κοινωνιολογίας - διευθυντής Τομέα Νεοελληνικής Κοινωνίας του Παντείου Πανεπιστημίου Θόδωρος Σακελλαρόπουλος και διευκρινίζει: «Η ανεργία είναι μεγαλύτερη μεταξύ των νέων γυναικών και των αποφοίτων της ανώτατης εκπαίδευσης. Από τους τελευταίους, ένας στους τρεις είναι άνεργος. Αυτά τα στοιχεία συμβαδίζουν με τα γενικότερα στοιχεία για την ανεργία στην Ελλάδα, η οποία εμφανίζεται να είναι η δεύτερη υψηλότερη στην Ευρώπη».

«Τους τελευταίους μήνες», σύμφωνα με όσα επισημαίνει ο Κ. Σακελλαρόπουλος, σημειώθηκε μια ουσιαστική κάμψη της συνολικής ανεργίας, που έδωσε την ευκαιρία στην κυβέρνηση να πανηγυρίσει. «Η μείωση αυτή όμως», υπογραμμίζει ο καθηγητής, «προέρχεται ως επί το πλείστον από θέσεις εργασίας που δημιουργούνται στο πλαίσιο προγραμμάτων stage ή άλλων επιδοτούμενων από την Ε.Ε. προγραμμάτων. Η συμμετοχή σε αυτά τα προγράμματα πρέπει να θεωρηθεί γενικά θετικό γεγονός. Ομως, κοινό χαρακτηριστικό όλων αυτών των θέσεων εργασίας είναι η ασταθής διατηρησιμότητά τους, δηλαδή η επιστροφή των νέων στην ανεργία όταν λήγουν αυτά τα προγράμματα».

Οσον αφορά τα αίτια αυτής της αρνητικής πρωτιάς της χώρας μας, ο καθηγητής επισημαίνει ότι «οι έρευνες για την ανεργία των νέων δείχνουν ότι οι αιτίες της είναι πολλές: Μία πρώτη αιτία συνδέεται με την ελλιπή δημιουργία νέων θέσεων εργασίας από τις επιχειρήσεις. Οι τελευταίες επενδύουν όλο και λιγότερο στην Ελλάδα. Πολλές επιχειρήσεις, αντίθετα, μεταφέρουν τα κεφάλαιά τους και επενδύουν στο εξωτερικό. Παράλληλα, η εισροή ξένων κεφαλαίων στην Ελλάδα είναι πολύ μικρή. Από τις μικρότερες στην Ευρώπη.

Η δεύτερη πηγή ανεργίας των νέων είναι η αδυναμία πρόσβασης των νέων στην αγορά εργασίας. Στις διάφορες έρευνες που έχουν γίνει υπογραμμίζεται η ανυπαρξία εργασιακής εμπειρίας ως βασικής αιτίας που οι επιχειρήσεις δεν προσλαμβάνουν νέους. Τα προγράμματα πρακτικής άσκησης, απόκτησης εργασιακής εμπειρίας, επαγγελματικής ειδίκευσης κ.λπ. δεν εμφανίζονται να έχουν την αποτελεσματικότητα και να εφοδιάζουν τους νέους με προσόντα που απαιτούν οι επιχειρήσεις.

Κατά τρίτο λόγο, η ανεργία των νέων τροφοδοτείται από την πολύ υψηλότερη ανεργία των πτυχιούχων ΑΕΙ-ΤΕΙ σε σύγκριση με τους αποφοίτους της βασικής και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Αυτό το εκπληκτικό φαινόμενο οφείλεται, όπως δείχνουν όλες οι έρευνες απορροφητικότητας των ΑΕΙ-ΤΕΙ, στην αναντιστοιχία των ειδικεύσεων και προσόντων των πτυχιούχων με αυτά που ζητά η αγορά εργασίας. Τα προγράμματα των περισσότερων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων συνεχίζουν να είναι προσκολλημένα στη δεκαετία του '70».

Ποια μέτρα μπορούν όμως να ληφθούν για να περιοριστεί το φαινόμενο; Σύμφωνα με τον κ. Σακελλαρόπουλο: «Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η εξάλειψη αυτής της ευρωπαϊκής πρωτιάς της χώρας μας απαιτεί συνδυασμένες πρωτοβουλίες από τις επιχειρήσεις, τους νέους και το κράτος. Το βάρος πέφτει κυρίως στο τελευταίο. Τα προγράμματα απόκτησης εργασιακής εμπειρίας πρέπει να ενισχυθούν, να αναβαθμισθούν και να υποστηριχθούν με ισχυρά κίνητρα. Ταυτόχρονα, επιβάλλεται η ριζική μεταρρύθμιση των προγραμμάτων σπουδών στα ΑΕΙ-ΤΕΙ. Η χρηστική γνώση και τα "εργαλειακά" μαθήματα επιβάλλεται να αναβαθμιστούν στις συνειδήσεις των νέων και στην παρεχόμενη εκπαίδευσή τους. Η αναλυτική και θεωρητική γνώση οφείλει να μετατοπιστεί προς τις μεταπτυχιακές σπουδές. Η επαγγελματική αποκατάσταση των πτυχιούχων της ανώτερης και ανώτατης εκπαίδευσης πρέπει να αποκτήσει προτεραιότητα, εάν θέλουμε τους νέους μας συμμέτοχους και όχι αποκλεισμένους από τον κόσμο της εργασίας».

«Η πολύ υψηλή ανεργία των νέων, και κυρίως των πτυχιούχων, υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα βαδίζει τον αντίθετο δρόμο από εκείνον της κοινωνίας της γνώσης. Επιβάλλεται άμεσα να προχωρήσουμε σε μεταρρύθμιση του συνολικού εκπαιδευτικού μας συστήματος, με στόχο την αγορά εργασίας. Η μακρόχρονη ανεργία και ο κοινωνικός αποκλεισμός καταπολεμώνται ήδη από την παιδική, προσχολική και σχολική περίοδο και όχι όταν εμφανιστούν».

Ποικίλες και σοβαρές είναι όμως και οι συνέπειες των υψηλών ποσοστών ανεργίας των νέων στην Ελλάδα. Επηρεάζουν τον τρόπο ζωής τους, τη συμπεριφορά τους, τις σχέσεις με τους άλλους, συμβάλλουν ακόμη και στο δημογραφικό πρόβλημα της χώρας κ.λπ.

Α. Τσαούση

«Η ανεργία των νέων είναι ένα σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα. Ταυτόχρονα, λειτουργεί ως ένα πρόβλημα- πηγή, δηλαδή εμπλέκει τους νέους που πλήττονται από αυτό σε άλλα κοινωνικά προβλήματα, ενδεχομένως ίσης έντασης και σοβαρότητας. Ενας κοινωνιολόγος καταρχήν θα τοποθετούσε τους άνεργους ανθρώπους νεαρής ηλικίας σε μια ειδική κατηγορία (at-risk population) που αντιμετωπίζει πρόσθετους κοινωνικούς κινδύνους σε σχέση με την ανεργία: τον κίνδυνο της φτώχειας, της εγκληματικότητας, της κατάχρησης ουσιών και της άνισης μεταχείρισης, ακόμη και σε αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές», μας λέει η κοινωνιολόγος του Δικαίου επικ. καθηγήτρια Ασπασία Τσαούση και προσθέτει:

«Τόσο στην Ευρώπη όσο και στις ΗΠΑ, υπάρχουν αξιόπιστα επιστημονικά ευρήματα ότι ο μισθός των ανδρών και η σταθερή απασχόληση σε θέση αμειβόμενης εργασίας διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στον σχηματισμό και στη διατήρηση σταθερών έγγαμων σχέσεων. Είναι βέβαιο ότι η μείωση του συνολικού αριθμού των γάμων δεν μπορεί να εξηγηθεί μόνο στη βάση οικονομικών παραγόντων, ωστόσο η ανεργία των ανδρών έχει συνδεθεί σε διαφορετικές κοινωνίες και με χαμηλότερους ρυθμούς γαμηλιότητας (Kinkade Oppenheimer et al. 1998· Clarkberg 1999· Lichter et al. 2003· Sassler and Goldsheider 2004) και με αυξημένη διαζευκτικότητα (Heckert et al. 1998).

«Επομένως», υπογραμμίζει η κ. Τσαούση, «ειδικά για έναν νεαρό άνδρα, οι κοινωνικές προσδοκίες είναι ξεκάθαρες: θεωρείται "έτοιμος για γάμο" μόνο όταν έχει μια σταθερή δουλειά, διότι έτσι μόνο θεωρείται ότι μπορεί να αναλάβει τις αυξημένες οικονομικές υποχρεώσεις της οικογενειακής ζωής. Αλλες έρευνες, που συγκλίνουν στο ίδιο αποτέλεσμα, αποκαλύπτουν ότι μια καλή θέση εργασίας καθιστά τους νεαρούς άνδρες πιο ελκυστικούς υποψηφίους στην "αγορά γάμου", δηλαδή πιο κατάλληλους υποψήφιους γαμπρούς».

«Ο γάμος», σύμφωνα με την κοινωνιολόγο, «είναι ένα πολυσύνθετο φαινόμενο και η απόφαση των νέων ανθρώπων να παντρευτούν (ή αντίθετα να παραμείνουν ανύπαντροι) συνδέεται με πολλούς και διαφορετικούς παράγοντες, που επιδρούν σωρευτικά αλλά και δυναμικά. Ακόμη και οι ειδικοί αδυνατούν να μελετήσουν όλους τους παράγοντες μαζί - απλώς απομονώνουν έναν ή δύο κάθε φορά κι έτσι καταλήγουν σε συμπεράσματα που μας επιτρέπουν κάθε φορά να δούμε μία πλευρά του φαινομένου. Επομένως, όταν είναι περισσότεροι οι παράγοντες που συμβάλλουν στην εξέλιξη ενός φαινομένου, δεν είναι σωστό να μιλάμε για σχέσεις αιτίας - αποτελέσματος, άρα δεν μπορούμε να συμπεράνουμε ότι η ανεργία των ανδρών προκαλεί (από μόνη της) λιγότερους γάμους και περισσότερα διαζύγια. Ωστόσο, ο γάμος και το εισόδημα έχουν μεταξύ τους στατιστικούς συσχετισμούς: συνδέονται και αλληλεπιδρούν δυναμικά ως παράγοντες που επηρεάζουν τις κρίσιμες αποφάσεις στη ζωή των νέων ανθρώπων».

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 12/01/2008

"Η ανυπαρξία εργασιακής εμπειρίας αποτελεί αντικειμενική έλλειψη για τους νέους"

Πολλαπλές οι συνέπειες της ανεργίας

Του ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΔΕΔΟΥΣΟΠΟΥΛΟΥ*

Η ανεργία των νέων στην ηλικία συνανθρώπων μας, η ανεργία των παιδιών μας, αποτελεί μια κατάσταση που διαρκεί εδώ και δεκαετίες, μια κατάσταση με δραματικές συνέπειες, όχι απλώς οικονομικές, αλλά κοινωνικές, πολιτικές και ψυχολογικές.

Θα αποπειραθώ συνεπώς να συνοψίσω τι γνωρίζουμε από την επιστημονική έρευνα του προβλήματος. Αυτά που γνωρίζουμε είναι πολλά, αλλά όχι αρκετά, ικανά να δώσουμε σαφείς και ταχείας αποτελεσματικότητας λύσεις. Γνωρίζουμε ότι:

1. Οι «νέοι» ορίζονται ως μια ηλικιακή κατηγορία (όσοι είναι μεταξύ 15 ώς 25 ετών). Αυτός ο ορισμός ελάχιστα μας επιτρέπει να καταλάβουμε το τι πραγματικά συμβαίνει. Μόνον αν κατανοήσουμε ότι αυτό που αποτελεί το διακριτικό χαρακτηριστικό της κοινωνικής κατηγορίας «νέοι» είναι η μεταβατικότητα, η διαδικασία μετάβασης από το εκπαιδευτικό σύστημα στην αγορά εργασίας, μπορούμε να διαπιστώσουμε μηχανισμούς και παράγοντες που καθορίζουν την επιτυχή μετάβαση ή την αποτυχία της.

2. Οι «νέοι» δεν αποτελούν μια ομοιογενή κατηγορία. Στην ετερογένειά της συμβάλλουν πλήθος παραγόντων, όπως η κοινωνική θέση της οικογένειας, το επίπεδο σπουδών, το κατά Bourdieu κοινωνικό κεφάλαιο που διαθέτουν κ.λπ. Καθένας από τους παράγοντες αυτούς καθορίζει τις πιθανότητες επιτυχούς ή μη επιτυχούς έκβασης της προσπάθειας ένταξης στην αγορά εργασίας και της θέσης που καταλαμβάνουν στη δομή της απασχόλησης.

3. Η ανεργία των νέων ακολουθεί τις διακυμάνσεις της ανεργίας των «ώριμων» σε ηλικία εργαζομένων. Οταν η ανεργία των «μεγαλυτέρων» αυξάνεται, αυξάνεται και η ανεργία των νέων, αν και πιο έντονα. Το αντίστροφο συμβαίνει όταν μειώνεται η ανεργία των «μεγαλυτέρων». Επίσης, χώρες με υψηλό επίπεδο ανεργίας εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά ανεργίας των νέων (με εξαίρεση τη Γερμανία και την Αυστρία εξαιτίας του συστήματος μαθητείας που διαθέτουν). Η ανεργία των νέων, συνεπώς, καθορίζεται από τους ίδιους παράγοντες και τους ίδιους μηχανισμούς που προκαλούν τη συνολική ανεργία. Η μόνη διαφορά είναι ότι στους «νέους» επιμερίζεται ένα μεγαλύτερο τμήμα της ανεργίας, δυσανάλογο για το μερίδιό τους στον πληθυσμό και στο εργατικό δυναμικό.

4. Η συμμετοχή των νέων στο εργατικό δυναμικό μειώνεται συνεχώς και η μείωση στα ποσοστά ανεργίας οφείλεται στην απομάκρυνση των νέων από την αγορά εργασίας στον μεγαλύτερο βαθμό, παρά στη θετική έκβαση της αναζήτησης μιας θέσης εργασίας.

5. Τα νεαρά σε ηλικία άτομα καταλαμβάνουν θέσεις εργασίας ποιοτικά κατώτερες: Αυτό αποτυπώνεται στα επίπεδα αμοιβών, κλάδων και επαγγελμάτων απασχόλησης, στην επισφάλεια της εργασίας και στα εργασιακά δικαιώματα. Η ανεύρεση μιας εργασίας δεν αποτελεί παρά μια φάση στη διαδικασία μετάβασης στην αγορά εργασίας.

6. Η ανεργία, είτε παρατεταμένη είτε διακοπτόμενη από σύντομες περιόδους επισφαλών εργασιών, έχει συνέπειες για το εργασιακό μέλλον των νέων. Τους εγκλωβίζει σε θέσεις επισφαλείς, με ισχνές προοπτικές σταδιοδρομίας, συνήθως κακοπληρωμένες.

7.Η συχνή εναλλαγή θέσεων εργασίας, παρά τις περί του αντιθέτου επίσημες θέσεις που έχουν διατυπωθεί κατά καιρούς, έχει αρνητικές συνέπειες τόσο για την επαγγελματική σταδιοδρομία των νέων, όσο και για την αύξηση της συνολικής παραγωγικότητας. Αυτό οφείλεται στην αδυναμία να αποκτηθούν οι ειδικές εργασιακές δεξιότητες, τεχνικές και κοινωνικές, που μόνο στον χώρο εργασίας μπορούν να αποκτηθούν, όπως και η λεγόμενη «άυλη γνώση», μια γνώση για την οποία δεν υπάρχουν μηχανισμοί μεταβίβασης, αλλά αποκτάται μέσα σε συγκροτημένο εργασιακό περιβάλλον.

8. Τα νέα σε ηλικία άτομα αντιμετωπίζονται με δυσπιστία από τους εργοδότες, δυσπιστία που αγγίζει τα όρια, ορισμένες φορές, ενός ιδιότυπου ηλικιακού ρατσισμού. Οι εργοδότες πιστεύουν ότι οι νέοι

Α. δεν έχουν τις απαιτούμενες γνώσεις που χρειάζονται

Β. δεν έχουν την απαιτούμενη εμπειρία

Γ. δεν διαθέτουν κοινωνικές εργασιακές δεξιότητες (εργατικότητα, συνέπεια, υπακοή, ικανότητα επικοινωνίας) και δεν φαίνονται πρόθυμοι να ταυτιστούν με την επιχείρηση.

Είναι προφανές ότι μόνο στο θέμα της εργασιακής εμπειρίας υπάρχει βάση στις αιτιάσεις αυτές. Πραγματικά, η έλλειψη εργασιακής εμπειρίας αποτελεί αντικειμενική έλλειψη για τους νέους, ακριβώς γιατί αντιμετωπίζουν μια κατάσταση μετάβασης.

Ωστόσο, η κυρίαρχη αντίληψη θεωρεί ότι οι νέοι δεν αποκτούν στο εκπαιδευτικό σύστημα τις αναγκαίες γνώσεις που απαιτεί η «αγορά». Εδώ έχουμε να κάνουμε με μια γενικευμένη, αλλά διπλή, παρανόηση, με σοβαρές συνέπειες για το ίδιο το εκπαιδευτικό σύστημα.

Η πρώτη παρανόηση έχει να κάνει με το τι «παράγει» το εκπαιδευτικό σύστημα. Το εκπαιδευτικό σύστημα, ευτυχώς, δεν προσφέρει ειδικές τεχνικές εργασιακές δεξιότητες, αλλά βασικές δεξιότητες. Δεξιότητες δηλαδή που επιτρέπουν σ' αυτόν που τις διαθέτει να μαθαίνει και να προσαρμόζει τις γνώσεις του σε ένα μεταβαλλόμενο εργασιακό περιβάλλον. Αν το εκπαιδευτικό σύστημα αποπειραθεί να προσφέρει τις ειδικές εργασιακές δεξιότητες, είτε θα κατέληγε να «παράγει» εργαζομένους με δεξιότητες με ημερομηνία λήξης ή να γίνει εξάρτημα λίγων μεγάλων επιχειρήσεων. Το πείραμα της Μ. Βρετανίας είναι γνωστό, όπως και η τραγική υποβάθμιση των σπουδών σ' αυτήν. Από την άλλη πλευρά, επίσης, είναι γνωστό ότι οι μεγάλες πολυεθνικές επιχειρήσεις δεν προσλαμβάνουν πτυχιούχους με ΜΒΑ, αλλά αποφοίτους τμημάτων ιστορίας, ξένων γλωσσών κ.λπ. Αυτό γιατί η γνώση της ιστορίας και των πολιτισμών προσφέρει ικανότητα προσαρμογής, κατανόηση του διαφορετικού, ευελιξία στη διαχείριση ατόμων από διαφορετικές κουλτούρες.

Δεν είναι τυχαίο ότι δεν υπάρχει καμιά εμπειρική έρευνα που να υποστηρίζει ότι οι επιχειρήσεις δεν βρίσκουν κατάλληλο εργατικό δυναμικό και γι' αυτό δεν προχωρούν σε προσλήψεις νέων. Αντίθετα, τόσο οι έρευνες του Παρατηρητηρίου Απασχόλησης, όσο και η έρευνα που κάναμε με την καθηγήτρια Νότα Κυριαζή στο Πάντειο Πανεπιστήμιο δείχνουν ότι ελάχιστες επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν προβλήματα στελέχωσης.

Η δεύτερη παρανόηση είναι ότι το πρόβλημα της απορρόφησης των πτυχιούχων της τριτοβάθμιας, κυρίως, εκπαίδευσης εστιάζεται στην πλευρά των υποψηφίων εργαζομένων, στην πλευρά των ποιοτικών χαρακτηριστικών της προσφοράς εργασίας, ενώ θα έπρεπε να εστιαστεί στην πλευρά της ζήτησης. Το ερώτημα οφείλει να διατυπωθεί με τη μορφή «Εχει η ελληνική επιχείρηση τις οργανωτικές δομές που επιτρέπουν την απασχόληση ειδικευμένου εργατικού δυναμικού;». Η απάντηση στο ερώτημα αυτό είναι δυστυχώς αρνητική. Μια ματιά στη δομή απασχόλησης κατά εκπαιδευτικό επίπεδο και κατά κλάδο οικονομικής δραστηριότητας αποκαλύπτει ότι οι επιχειρήσεις χρησιμοποιούν ανειδίκευτη ή χαμηλής ειδίκευσης εργασία και σπανίως εργασία υψηλής ειδίκευσης. Η τάση, μάλιστα, είναι η διαχρονική στασιμότητα ή και πτώση του επιπέδου εκπαίδευσης. Για να το πω απλά, ας εκσυγχρονίσουμε την παραγωγική δομή και να είστε βέβαιοι ότι το εκπαιδευτικό σύστημα θα ανταποκριθεί με απόλυτη επάρκεια.

* Καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 12/01/2008

Μιχ. Μπλέτσας και το laptop των 100$

Ο Μιχάλης Μπλέτσας είναι ένας ακόμα επιστήμονας που διαπρέπει στο εξωτερικό, είναι επιστήμονας της πληροφορικής και εφευρέτης του Υπολογιστή των εκατό δολαρίων. Σε συνέντευξη που έδωσε στο flash 96 και τον Γ. Σταματόπουλο, απάντησε για την επιστημονική του πορεία και το δημιούργημά του, το laptop των 100 δολαρίων το οποίο θεωρεί «ένα μέσο έκφρασης και δημιουργίας για τα παιδιά».

« Δεν μπορούμε να μιλάμε για μάθηση εάν δεν έχουμε την χρήση αυτών τον εργαλείων.

Η τιμή θα πέσει και άλλο όμως όταν είχαν σα τιμή στόχο τα 100 $,και μιλήσαμε με τις ενδιαφερόμενες χώρες ζητήθηκε να δώσουμε βαρύτητα και στην ποιότητα λίγο περισσότερο , οπότε αυτή τη στιγμή, η τιμή βρίσκεται στα 180 δολάρια
Η βασική ιδέα του laptop έχει να κάνει με τη μάθηση και όχι με την πληροφορική. O Singmunt Puppert ο οποίος εστίασε την έρευνα του στο πως μαθαίνουμε τα παιδιά και είπε ότι κάθε παιδί πρέπει να έχει ένα ηλεκτρονικό υπολογιστή . Ο καλύτερος τρόπος να αυξήσουμε την εκπαίδευση στην Αφρική είναι να κάνουμε το διαδίκτυο και τους φορητούς υπολογιστές διαθέσιμους . Εκεί το μεγαλύτερο βήμα ήταν όταν ο Nicholas Negreponte χρηματοδότησε την λειτουργία κάποιων σχολίων , όπου το μεγαλύτερο κόστος όμως ήταν αυτό τον laptop οπότε αποφάσισε να ασχοληθεί με την ιδέα αυτή».

Από πού ξεκίνησε ο Μιχάλης Μπλέτσας;

«Έφυγα από τη Θεσσαλονίκη στα 23 μόλις τελείωσα το τμήμα ηλεκτρολόγων μηχανικών της πολυτεχνικής σχολής. Η απόφαση να πάω στην Αμερική δεν ήταν μια καθόλου δύσκολη αλλά περίεργη απόφαση , λόγο τις έλλειψης ελκυστικών επιλογών στην Ελλάδα. Σπούδασα στο πανεπιστήμιο τις Βοστόνης.
Σχετικά με την γνωριμία μου με τον Nicholas Negreponte εγώ τον βρήκα σε ένα περιοδικό όπου με ενδιέφερε η δουλειά του».

Τι είναι το laptop των 100 δολαρίων;

«Τώρα σχετικά με το laptop οι πατέρες του είναι τέσσερις: Πρώτα ο Nicholas

Negreponte, μετά η Mary Lou Jepsen η οποία σχεδίασε την οθόνη έτσι ώστε να έχει περίπου τρεις φορές την ανάλυση ενός κανονικού laptop καταναλώνοντας 1 watt ενέργειας και να κοστίζει το ένα τρίτο.
Ο Walter Bender που ασχολείται με το λογισμικό το πιο δύσκολο κομμάτι και εγώ που έχω ασχοληθεί με την δικτύωση και τις επικοινωνίες του laptop.
Σχετικά τώρα με τα χαρακτηριστικά του laptop μπορεί να μείνει ανοιχτό 15 ώρες και όταν τελειώσουμε και με το λογισμικό του θα είναι κοντά στις 20. Επίσης,δεν έχει κινούμενα μέρη όπως ανεμιστήρα η σκληρό δίσκο οπότε αντέχει στα χτυπήματα καθώς και στις πολύ υψηλές θερμοκρασίες και την υγρασία. Είναι εξαιρετικής χαμηλής κατανάλωσης ενέργειας, ενώ υπάρχει χειροκίνητη ενέργεια και ηλιακό panel.

Ο σκοπός είναι να κάνουν τα laptop διαθέσιμα στα παιδιά στον αναπτυσσόμενο κόσμο ώστε να καλυφθεί το αναπτυξιακό χάσμα. Συγκρίνοντας τα δικά μας παιδιά τα παιδιά που γεννιούνται στην Αμερική η την Ελβετία με τα παιδιά που γεννιούνται στη ζούγκλα τις Αφρικής .Η διαφορά είναι στις ευκαιρίες και εμείς προσπαθούμε να καλύψουμε αυτό το χάσμα. Τώρα σχετικά με το laptop το όνομα του είναι xo.

Τώρα αρχίζουμε ένα πρόγραμμα στην βόρεια Αμερική και πιστεύουμε ότι θα το εξαπλώσουμε . Το πρόγραμμα είναι ότι αγοράζοντας ένα laptop στην τιμή των δύο και εμείς στέλνουμε το άλλο στη Καμπότζη την Ρουάντα η την Αϊτή,
Στο τέλος Νοεμβρίου θα υπάρξει πολύ δημοσιότητα γιατί έχει ξεκινήσει η γραμμή παραγωγής τα πρώτα μηχανήματα θα είναι καθ οδόν προς την Ουρουγουάη.
Όσο για το πρόγραμμα αγοράζονται δύο στέλνουμε το ένα, γίνεται

γιατί σε αυτές τις χώρες δεν υπάρχει η δυνατότητα να πάρουν χρήματα από το να αγοράσουν φάρμακα , εμβόλια και τρόφιμα και να τα ρίξουν σε υπολογιστές .Ξέρετε είναι καλύτερο, από το να αγοράσουν 30 βιβλία σε ένα παιδί , να αγοράσουν 1-2 και τα υπόλοιπα να τα στείλεις ηλεκτρονικά.

Όσο για την ελληνική κυβέρνηση έχει αρχίσει μια πρωτοβουλία , εδώ στην Ελλάδα τα έξοδα στην αρχή της χρονιάς είναι όσο τα έξοδα του laptop, οπότε θα μπορούσε να μοιραστεί αυτό το laptop στα παιδιά αντί για τα βιβλία , γιατί είναι καιρός πλέον να ξεφύγουμε από αυτήν την κατάρα ενός βιβλίου , ηλεκτρονικός τρόπος διανομής είναι πλέον ο κατάλληλος και αυτό το laptop έχει σχεδιαστεί για να κάνει την ανάγνωση πιο ευχάριστη. Επίσης, η τιμή είναι πολύ χαμηλή και τα ετήσια έξοδα ενός παιδιού, για τα βιβλία πέντε χρόνων, είναι όσο η τιμή του laptop».

Ο ΔΗΜΑΡΧΟΣ ΑΡΤΑΣ ΣΤΗ ΝΕΤ ΓΙΑ ΤΗ ΜΑΥΡΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Γράφει ο/η Άγγελος Αλεξίου

11.01.08

Η χειρότερη μορφή ρατσισμού είναι η μαύρη εργασία δήλωσε ο Δήμαρχος Άρτας κ. Πάνος Οικονομίδης μιλώντας στην πρωινή εκπομπή της ΝΕΤ «Συμβαίνει τώρα» σχετικά με το πρόβλημα των οικονομικών μεταναστών. Ο κ. Οικονομίδης υπήρξε ιδιαίτερα περιγραφικός στο πρόβλημα το οποίο απασχολεί και την τοπική κοινωνία καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι πρέπει να υπάρξει και κεντρική πολιτική η οποία, συνεπικουρούμενη και από τους τοπικούς φορείς και τους Δήμους, θα ελέγχει αυτές τις καταστάσεις. Το πρόβλημα είναι σοβαρό και αν δεν υπάρξει κρατικός έλεγχος, κρατική μέριμνα, με τη βοήθεια της Αυτοδιοίκησης δεν θα λυθεί είπε ο κ. Οικονομίδης δηλώνοντας μεταξύ των άλλων στην εκπομπή: «Η Αυτοδιοίκηση το μόνο που μπορεί να κάνει δυο, τρεις, τέσσερις μέρες, αυτό που κάναμε, να δώσουμε κάποια ανάσα σ' αυτούς τους ανθρώπους, αλλά με τακτικές φιλόπτωχου ταμείου της Ενορίας τάδε δεν γίνεται. Χρειάζονται πολιτικές. Προσπαθεί ο Ερυθρός Σταυρός να δώσει κάποια τρόφιμα. Προσπαθούνε ο Δήμος ή οι κάθε Δήμοι να δώσουμε μια μικρή βοήθεια. Αλλά με τα πενιχρά οικονομικά μέσα που διατίθενται δεν μπορεί ν' αναλάβουν πολιτικές. Οι πολιτικές πρέπει να΄ χουν κεντρική κατεύθυνση κι εμείς να΄ μαστε το εργαλείο της πολιτικής να ελέγχουμε τους ανθρώπους αυτούς. Και μην θεωρηθεί κανένας ότι μιλάμε ρατσιστικά. Η χειρότερη μορφή ρατσισμού είναι η μαύρη εργασία. Κι αυτή τη στιγμή έχουμε αποδημητικούς εργάτες οι οποίοι κουβαλιούνται απ' όλα τα μέρη της Ευρώπης. Από συγκεκριμένους ανθρώπους που έχουνε συμβόλαια μαζί τους. Ανακάλυψα τον δουλέμπορο, τον πήγα στον Εισαγγελέα και ο Εισαγγελέας σε δέκα λεπτά τον άφησε γιατί δεν μπορούσε να κάνει τίποτα. Και μετά από λίγο τους απείλησε ότι θα χάσουν τη δουλειά τους κι άρχισαν από τα κτήρια του ΚΕΓΕ να φεύγουν σιγά - σιγά για να μη χάσουν τα 10 ευρώ μεροκάματο. Αυτά δεν μπορούν να ελεγχθούν; Ελέγξαμε υγειονομικά μερικούς και υπάρχει η πιθανότητα μολυσματικών νόσων, τα οποία θα μεταδοθούν στους ίδιους πρώτα και καλύτερα. Τα μωρά παιδιά, μωρά παιδιά τριών μηνών και πέντε. Εξέταζα εγώ ασθενείς, παιδάκια των 5 και του ενός έτους να δω μήπως υπάρχει κάποιο πρόβλημα υγείας στα μωρά τουλάχιστον παιδιά! Μιλάμε δηλαδή για μια κατάσταση η οποία πρέπει να αντιμετωπιστεί».

www.epirusgate.gr

ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ;

ΙΩΑΝΝΙΝΑ www.epirusgate.gr

Γράφει ο/η Περικλής Παππάς

12.01.08

Ο αναβρασμός που επικρατεί το τελευταίο διάστημα στους χώρους του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων δείχνει ότι κάτι σοβαρό συμβαίνει. Ο Πρύτανης δέχεται τα βέλη όχι μόνο από την Δημοκρατική Πανεπιστημονική Κίνηση αλλά και από τον Σύλλογο ΔΕΠ ο οποίος προχωρά και σε κινητοποιήσεις. Πέρα από τον υπόγειο πόλεμο που φαίνεται ότι έχει ξεσπάσει μεταξύ των Πανεπιστημιακών, για λόγους που μάλλον σχετίζονται με τα προγράμματα και το μοίρασμά τους, κανείς δεν θα πρέπει να ξεχνά ότι επί Πρυτανείας Γεροθανάση, ξεκίνησαν, ολοκληρώθηκαν ή είναι σε εξέλιξη πάνω από είκοσι Ένορκες Διοικητικές Εξετάσεις. Η εντολή για την διενέργεια ΕΔΕ φαίνεται ότι αποτελεί την εύκολη λύση για τον σημερινό Πρύτανη και πιθανόν να έχει δίκιο. Μόνο που για ορισμένα τουλάχιστον θέματα, που απασχόλησαν σφόδρα την κοινή γνώμη, καλό θα ήταν να γίνεται γνωστό και το αποτέλεσμα της ΕΔΕ... Από την άλλη, όπως αναφέρουν καλά ενημερωμένες πηγές της Πανεπιστημιακής Κοινότητας, σε ορισμένα τμήματα είναι σε εξέλιξη ένας πρωτοφανής πόλεμος μεταξύ των καθηγητών. Αλληλοκατηγορίες, εντάσεις, και έντονο παρασκήνιο, διαμορφώνουν ένα ζοφερό τοπίο που δεν συνάδει σε Πανεπιστήμιο αριστείας! Οι ευθύνες της Πρυτανικής Αρχής είναι τεράστιες. Και η πρώτη ευθύνη είναι να πει δημόσια την αλήθεια. Αν δηλαδή οι καταγγελίες που διατυπώνονται έχουν βάση και ποια είναι. Διαφορετικά πρέπει να αποκαλύψει τους λόγους και τις αιτίες που γίνονται. Εξάλλου ορισμένα μέλη του Πανεπιστημίου ισχυρίζονται ότι πίσω από πολλά εκ των καταγγελλόμενων, κρύβεται η αντίδραση κάποιων που δεν θέλουν να αλλάξει στο παραμικρό ένα κατεστημένο ετών...

Κατανοώντας την εξέλιξη του ανθρώπου

www.agon.gr


Η Κατερίνα Χαρβάτη, μια από τις σημαντικότερες επιστήμονες του 2007 παγκοσμίως, μιλάει στον «ΗΑ»

Σάββατο, 12 Ιανουαρίου 2008



Χρειάστηκε να το διαβάσουμε στο χριστουγεννιάτικο τεύχος του περιοδικού Time για να το μάθουμε κι εμείς εδώ στην Ελλάδα: Η έρευνα μιας ελληνίδας ανθρωπολόγου και της ομάδας της αναδείχτηκε από τις περίφημες ετήσιες λίστες του περιοδικού για τα σπουδαιότερα γεγονότα της περασμένης χρονιάς, ως μια από τις 10 σημαντικότερες επιστημονικές ανακαλύψεις παγκοσμίως το 2007.

Χρειάστηκε όμως ένα άλλο ωραίο και κατατοπιστικό άρθρο της καλής δημοσιογράφου και φίλης Διαμαντένιας Ριμπά στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων τον Δεκέμβριο για να μάθουμε μεταξύ άλλων σημαντικών για την επιστημονική της εργασία και ποια είναι αυτή η γυναίκα. Είναι η Κατερίνα Χαρβάτη, μόνιμη ερευνήτρια σήμερα στο Ινστιτούτο Εξελικτικής Ανθρωπολογίας Max Planck (Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology) στη Γερμανία και αναπληρώτρια καθηγήτρια στο City University of New York. Και επιπλέον ότι αυτή η γυναίκα κατάγεται από την Ήπειρο.

Η δική μας δουλειά μετά ήταν εύκολη, αλλά έκρυβε και ωραίες εκπλήξεις. Βρήκαμε την ιστοσελίδα του Max Planck κι από εκεί το email της κ. Χαρβάτη και της στείλαμε ένα μήνυμα. Μας απάντησε αμέσως κι έτσι γνωρίσαμε, έστω ηλεκτρονικά, ένα ζεστό άνθρωπο που μίλησε μαζί μας σαν να μας γνωρίζει χρόνια. Ανταλλάξαμε πολλά μηνύματα, μιλήσαμε στο τηλέφωνο και χαρήκαμε την επικοινωνία με έναν νέο άνθρωπο, σπουδαίο επιστήμονα, η οποία με απόλυτα εύληπτο και σαφή τρόπο μας εξήγησε τη δουλειά που κάνει.

Η Κατερίνα Χαρβάτη, 37 χρονών σήμερα με λαμπρές σπουδές στην Αμερική στη Βιολογική Ανθρωπολογία, γεννήθηκε στην Αθήνα από την οποία έφυγε για να σπουδάσει στα 18 περίπου χρόνια της. Είναι παντρεμένη με δύο παιδιά και σήμερα ζει στη Λειψία όπου και το Ινστιτούτο Max Planck. Η μια γιαγιά της ήταν από το Βασιλικό Πωγωνίου και η άλλη από την Πυρσόγιαννη στα Μαστοροχώρια ενώ ο ένας της παππούς από την Ηγουμενίτσα. Έχει συγγενείς στα Γιάννενα και την άλλη Ήπειρο και περνάει ένα μήνα το καλοκαίρι στον Καστανώνα του Ανατολικού Ζαγορίου όπου έχει σπίτι.

Αυτή η «δικιά μας» επιστήμονας είναι αναγνωρισμένη παγκόσμια ανάμεσα στους επιστημονικούς κύκλους, αλλά ελάχιστα γνωστή στο ευρύ κοινό στη χώρα μας- όπως άλλωστε άγνωστοι είναι για την ελληνική κοινωνία και οι περισσότεροι σπουδαίοι επιστήμονες. Έχει εργαστεί πάντως σε παλαιολοθικές έρευνες και στη χώρα μας και στην Ήπειρο ακόμα στη θέση Μποϊλα στον Βοϊδομάτη.

Η εργασία που την έκανε διάσημη φέτος στηρίζεται στη μορφολογική ανάλυση που έκανε με μια δική της μέθοδο στο περίφημο κρανίο Hofmeyr, που βρέθηκε τη δεκαετία του ’50 στην Αφρική. Με τη μορφολογική ανάλυση στο κρανίο και τη ραδιομέτρηση της άμμου στο εσωτερικό της κρανιακής κοιλότητας από την ομάδα της, απέδειξαν ότι το κρανίο είναι

36.000 χρονών, στην περίοδο δηλαδή της εξάπλωσης του Homo sapiens από την Αφρική στον υπόλοιπο κόσμο. Με συγκρίσεις από άλλες έρευνες στην Ευρώπη απέδειξαν με αξιόπιστα και ξεκάθαρα αποτελέσματα την κρατούσα θεωρία για την εξάπλωση του ανθρώπινου είδους σε όλο τον κόσμο, ότι δηλαδή ο σύγχρονος άνθρωπος προέρχεται από την Αφρική, ενώ με άλλες παράλληλες έρευνες που έχουν κάνει έδειξαν ότι οι Νεάντερταλ και οι σύγχρονοι άνθρωποι είναι διαφορετικά βιολογικά είδη.

Η Κατερίνα Χαρβάτη χωρίς να το επιδιώκει, με το παράδειγμά της, λειτουργεί ως πρότυπο για τα νέα παιδιά στην ελληνική κοινωνία που ψάχνουν το μέλλον τους, αλλά νομίζουν ότι δεν θα το βρουν ποτέ. Η επιστήμη μπορεί να χαρίσει εμπειρίες και διακρίσεις πολύ πέρα από όσα έχουν σκεφθεί πολλοί στη χώρα μας.

Για την έρευνά της και για μερικά άλλα θέματα είχαμε την παρακάτω συζήτηση με την κ. Χαρβάτη.

Η κεντρική ιδέα της έρευνά σας είναι ότι σύγχρονος άνθρωπος προήλθε από την Αφρική. Πώς καταλήξατε σε αυτό το συμπέρασμα, με ποιες μεθόδους; Σε τι διαφέρει η δική σας ανακάλυψη από τις παλιότερες πάνω στο ίδιο θέμα;

Η κρατούσα θεωρία για την προέλευση του σύγχρονου ανθρώπου είναι ότι προήλθε από την Αφρική και εξαπλώθηκε στον υπόλοιπο κόσμο 40-30 χιλιάδες χρόνια πριν σήμερα.

Αυτή η θεωρία στηρίζεται από πολλαπλές μελέτες: Mορφολογικές, όπως η παλαιότερη μελέτη μου για τους Νεάντερταλ (Harvati K., Frost S.R. and McNulty K.P. 2004. Neanderthal taxonomy reconsidered: Implications of 3D primate models of intra- and inter-specific differences. Proceedings of the National Academy of Sciences USA 101:1147-1152), και η πρόσφατη εργασία μου για το ‘υβρίδιο’ Νεάντερταλ – Homo sapiens από τη Ρουμανία (Harvati K., Gunz P. and Grigorescu D. 2007. Cioclovina (): morphological affinities of an early modern European. Journal of Human Evolution 53:732-746), γενετικές αναλύσεις σύγχρονων ανθρώπων, αλλά και σε αναλύσεις αρχαίου DNA από τα ίδια τα απολιθώματα των Νεάντερταλ.

Μέχρι σήμερα όμως δεν υπήρχαν ανθρώπινα απολιθώματα αυτής της χρονικής περιόδου (40-30 χιλιάδες χρόνια πριν από σήμερα) από την Αφρική που να αποδεικνύουν ότι οι πρώτοι σύγχρονοι άνθρωποι έφτασαν στην Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο από την Αφρική. Το κρανίο Hofmeyr είναι το πρώτο τέτοιο εύρημα. Καταφέραμε να το χρονολογήσουμε σ’αυτή την περίοδο χρησιμοποιώντας νέες μεθόδους χρονολόγησης. Έπειτα εφάρμοσα την μέθοδο μορφολογικής ανάλυσης που έχω αναπτύξει και που βασίζεται σε εικονική ψηφιοποίηση και τρισδιάστατα δεδομένα. Η μέθοδος αυτή επιτρέπει για πρώτη φορά την ποσοτική στατιστική ανάλυση του ανατομικού σχήματος και των λεπτομερειών του κρανίου.

Η μελέτη μου έδειξε ότι το κρανίο Hofmeyr σχετίζεται στενά με κρανία της ίδιας χρονικής περιόδου από την Ευρώπη, και όχι με σύγχρονους πληθυσμούς από την Αφρική. Έτσι αποδεικνύουμε ότι ο σύγχρονος άνθρωπος προήλθε από την Αφρική, επιβεβαιώνοντας την κρατούσα θεωρία. Αυτό σημαίνει ότι οι σύγχρονοι Ευρωπαίοι δεν εξελίχθηκαν από τους Νεάντερταλ. Σημαίνει επίσης ότι οι σημερινές γεωγραφικές διαφορές μεταξύ πληθυσμών είναι πολύ πρόσφατες, καθώς 30 χιλιάδες χρόνια είναι ένα πάρα πολύ μικρό χρονικό διάστημα σε ό,τι αφορά την εξέλιξη.

Η Ελλάδα και η Ήπειρος αν θέλετε ειδικότερα, τι ρόλο παίζουν στη μετανάστευση του homo sapiens; Τι θα ψάχνατε άραγε στην περιοχή μας αν είχατε τη δυνατότητα να κάνετε κάποια έρευνα σήμερα;

Μία από τις πιο πιθανές διαδρομές μετανάστευσης των σύγχρονων ανθρώπων από την Αφρική προς την Ευρώπη περνά από τη Μέση Ανατολή και τα Βαλκάνια. Σ’αυτή την περίπτωση πιστεύω ότι πρέπει να πέρασαν οπωσδήποτε και από τη Βόρεια Ελλάδα, την Ήπειρο, Μακεδονία και Θράκη. Πρόσφατα μάλιστα διεύθυνα έρευνα, σε συνεργασία με την Εφορεία Παλαιοανθρωπολογίας και Σπηλαιολογίας, στη Δυτική Μακεδονία, στην περιοχή του Αλιάκμονα, με στόχο τον εντοπισμό απολιθωμάτων και νέων θέσεων που να μαρτυρούν αυτή τη μετανάστευση. Είμαι σίγουρη ότι και στην Ήπειρο υπάρχουν προοπτικές για παρόμοιες θέσεις, ηλικίας 40-30 χιλιάδων χρόνων πριν, αλλά και παλαιότερες. Η Ήπειρος εξάλλου είναι μία από τις περιοχές της Ελλάδας με τη μεγαλύτερη παράδοση στην Παλαιολιθική έρευνα.

Σε τι βοηθάει τον άνθρωπο του 21^ου αιώνα η έρευνα για τον προϊστορικό άνθρωπο

Μας δίνει προοπτική, για τη σύντομη διάρκεια της ύπαρξής μας στον πλανήτη, για τη σχέση μας με το περιβάλλον, αλλά και με τους συνανθρώπους μας. Επίσης μας βοηθά στο να καταλάβουμε κάπως καλύτερα προς τα πού μπορεί να οδηγεί η εξέλιξή μας σήμερα και στο μέλλον. Τέλος, καθώς είναι πολύ δύσκολο να βγάζουμε συμπεράσματα για το μακρινό παρελθόν, αναγκαζόμαστε να καινοτομούμε και να χρησιμοποιούμε προηγμένες μεθόδους ανάλυσης, που έπειτα μπορούν να εφαρμοστούν και σε άλλους τομείς, όπως για παράδειγμα στην ιατρική έρευνα.

Με την εμπειρία που έχετε πια από τις σπουδές σας στην Αμερική, αλλά και την ερευνητική και ακαδημαϊκή καριέρα σας, ποιες νομίζετε ότι είναι οι διαφορές από τις σπουδές και την έρευνα στην Ελλάδα; Ένας νέος σπουδαστής βιολογικών επιστημών στην Ελλάδα τι θα μπορούσε να κάνει για να ακολουθήσει το δικό σας δρόμο;

Πιστεύω ότι η βασικότερη διαφορά μεταξύ Ελλάδας και Αμερικής είναι η πολύ μεγαλύτερη ευελιξία και ποικιλία αντικειμένων στην Αμερική, αλλά φυσικά και η μεγαλύτερη υποστήριξη της έρευνας. Για έναν σπουδαστή στην Ελλάδα είναι δύσκολο να ακολουθήσει πορεία στην εξελικτική ανθρωπολογία χωρίς να βρεθεί στο εξωτερικό, καθώς δεν υπάρχει οργανωμένο τμήμα ή πρόγραμμα σπουδών που να εστιάζει μόνο σ’αυτό το αντικείμενο, που είναι από τη φύση του διεπιστημονικό, αντλώντας υλικό από τη Βιολογία, Γεωλογία, Αρχαιολογία, Εθνολογία, Παλαιοντολογία, και άλλες επιστήμες. Παρ’όλα αυτά υπάρχουν νέοι άνθρωποι που ασχολούνται με το αντικείμενο και στο κομμάτι της εξελικτικής ανθρωπολογίας και σ’αυτό της παλαιολιθικής αρχαιολογίας. Ένας φοιτητής στην Ελλάδα μπορεί να παρακολουθήσει κάποια μαθήματα στο Πανεπιστήμιο και μετά να συνεχίσει είτε στην Αμερική, είτε στην Αγγλία ή τη Γερμανία για μεταπτυχιακές σπουδές, όπου υπάρχουν τέτοια προγράμματα.

Αρθρογράφοι : ΦΙΛΗΜΩΝ ΚΑΡΑΜΗΤΣΟΣ (fkaramitsos@agon.gr)

ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΜΑΤΣΑ- Η ΜΗΤΕΡΑ ΤΕΡΕΖΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΟΜΑΝΩΝ

http://krokodilos.blogspot.com

«Τίποτα δεν είναι εύκολο και τίποτα δεν είναι δεδομένο. Χρειάζεται μάχη για το παραμικρό, γιατί το γενικότερο κλίμα ευνοεί τα προγράμματα των υποκαταστάτων, όχι τα “στεγνά”. Το “18 Άνω” υπάρχει και αναπτύσσεται μόνο στο βαθμό που παλεύει. Παλεύει με τους πάντες, και παλεύει και σε ένα επίπεδο κοινωνικό. Από το κράτος δεν υπάρχει τίποτε γι’ αυτά τα παιδιά. Δεν είναι θεραπεία η συντήρηση. Τα προγράμματα των υποκαταστάτων δηλαδή δεν είναι θεραπεία. Έχουν την ιδεολογία της συντήρησης και καλλιεργούν ένα μύθο: ότι οι άνθρωποι που είναι άρρωστοι χρειάζονται μια ουσία που τους λείπει, ένα υποκατάστατο. Αυτό όχι μόνο αποθαρρύνει τα παιδιά που μπαίνουν τώρα στη χρήση να το παλέψουν για να απεξαρτηθούν –αφού το μήνυμα που περνάει είναι ότι πρόκειται για μία χρόνια, ανίατη νόσο–, αλλά εμποδίζει και το κοινωνικό σύνολο να δεχτεί αυτά τα παιδιά ισότιμα στους κόλπους του. Εμποδίζει τον εργοδότη να προσλάβει ένα παιδί απεξαρτημένο, εμποδίζει το δικαστή να τον αντιμετωπίσει σαν έναν άνθρωπο τελείως διαφορετικό πλέον από εκείνον που έκανε το αδίκημα για το οποίο δικάζεται, εμποδίζει τον ιδιοκτήτη να νοικιάσει το σπίτι του στο παιδί που προσπαθεί να ξαναστήσει τη ζωή του.

Ειδικά αυτή την εποχή οι δικαστές είναι πολύ αρνητικοί, είναι καταπέλτες. Αφότου ξέσπασε η ιστορία του παραδικαστικού κυκλώματος, εξαντλούν την αυστηρότητά τους στους τοξικομανείς. Είναι απαράδεκτα αυτά που συμβαίνουν.

Θεραπεία σημαίνει απεξάρτηση. Να μπορείς να ζήσεις χωρίς ναρκωτικά και όχι να παίρνεις νόμιμα τα ναρκωτικά, γιατί έτσι παραμένεις σε ένα θεσμοποιημένο περιθώριο. Σίγουρα η καταστολή δεν λύνει προβλήματα· αντιθέτως, δημιουργεί. Ούτε η νομιμοποίηση είναι λύση. Το ζήτημα είναι να εντοπίσουμε τη ρίζα του προβλήματος και να παρέμβουμε».

Από τη συνέντευξη της Κατερίνας Μάτσα στο LIFO

Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ "ΔΙΝΕΙ" ΤΟ ΘΕΜΟ ΓΙΑ ΝΑ ΣΩΘΕΙ .....

ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΑΠΟ ΤΟ http://press-gr.blogspot.com/

"Δίνει" τον Θέμο το Μαξίμου...

.

Το Μέγαρο Μαξίμου "δείχνει" πλεον -και ανεπίσημα προς το παρόν- τον Θέμο Αναστασιάδη ως τον δημοσιογράφο, ο οποίος παρέδωσε το επίμαχο ροζ dvd στον Γιάννη Ανδριανό.

Οι διαρροές προέρχονται από το περιβάλλον του υπουργού Επικρατείας Θ. Ρουσόπουλο αλλά και από τους ανθρώπους που βρίσκονται κοντά στον διευθυντή του γραφείου Τύπου του πρωθυπουργού, τον Γ. Ανδριανό. Για να δούμε τι θα δούμε...

Η ...μετάφραση της Τσέκου!

Τι λέει και τι ...υπονοεί με τη δήλωσή της
......
«Τα μόνα ΜΜΕ που επισκέφθηκε συνοδευόμενη από δικηγόρο-εργατολόγο και με τα οποία συζήτησε το ζήτημά της, ήταν ο τηλεοπτικός σταθμός "Mega" και η εφημερίδα "Πρώτο Θέμα". Με κανένα άλλο ΜΜΕ ή δημοσιογράφο δεν ήρθε σε επαφή για το συγκεκριμένο ζήτημα, ούτε η ίδια, ούτε μέσω άλλου προσώπου».
«Η ίδια διατηρεί τη θέση της ότι θα εξηγήσει στον ανακριτή γιατί δεν έχει καμία σχέση με το DVD που παρέλαβε ο κ. Ανδριανός και δηλώνει ότι ουδέποτε επεδείχθη ή εδόθη οποιοδήποτε οπτικοακουστικό υλικό στο σταθμό "Μega" κατά τη μία και μοναδική επίσκεψή της».
Αυτά είναι τα κρίσιμα σημεία της δήλωσης που έκανε για λογαριασμό της Εύης Τσέκου ο δικηγόρος της Κώστας Χρυσικόπουλος.
α Από αυτά, το ένα συμπέρασμα που βγήκε -και έβαλε ...φωτιά- είναι ότι το "οπτικοακουστικό υλικό" είχε φτάσει μόνο στον Θ. Αναστασιάδη του "Θέματος", ο οποίος όμως το διαψεύδει από την πλευρά του. Η Τσέκου δεν λέει όμως ότι το παρέδωσε και η ίδια. Το μόνο που αυτή αποκλείει καθαρά είναι την παράδοση "υλικού" στο Mega.
α Το δεύτερο συμπέρασμα που βγαίνει είναι ότι το DVD -που η ίδια λέει ότι έδωσε στον Θέμο- δεν είναι το ίδιο με αυτό που παρουσίασε ο Γ. Ανδριανός στον εισαγγελέα. Άρα μονταρίστηκε κάπου ....στην ενδιάμεση πορεία.
α Το τρίτο συμπέρασμα βγαίνει ...πίσω από τις γραμμές του σημείου της δήλωσης της ότι "δεν έχει καμία σχέση με το DVD που παρέλαβε ο κ. Ανδριανός" και σε συνδυασμό με το πρώτο συμπέρασμα. Δηλαδή, μπορεί και να μην είναι αυτή που παρέδωσε το DVD στον εκδότη του "Θέματος", αλλά κάποιος άλλος που δεν τον κατονομάζει ακόμα. Κάποιος που το πούλησε. Για ποιον κτυπά η καμπάνα;...
Αρα, απλώς "καλύπτει" το Mega και αφήνει όλα τα άλλα να αιωρούνται.

Ο Νικολιτσόπουλος πούλησε το DVD...

Αυτός είναι το πραγματικό πρόσωπο - κλειδί!
.
Ολοι στρέφονται κατά του Θέμου Αναστασιάδη, όπως γράψαμε ηδη, ότι είναι αυτός που έδωσε το ροζ DVD στον Γ. Ανδριανό. Και ο οποίος, όπως επίσης διαβάσατε στο Press-gr, μέσα στην άλλη εβδομάδα θα πει το όνομα.
Ομως ποιος έδωσε το DVD στον Θέμο; Η ίδια η Εύη Τσέκου δεν απαντά ξεκάθαρα σε αυτό. "Δεν έχω σχέση" λέει.
Το πρόσωπο που έδωσε το DVD στον Θέμο Αναστασιάδη, όπως και σε άλλους, έναντι αμοιβής είναι ο δικηγόρος -εργατολόγος Χρήστος Νικολιτσόπουλος που συνόδευε την Τσέκου στις επαφές της με δημοσιογράφους. Είναι ο νομικός σύμβουλος της ΓΣΕΕ, κολλητός του Χρ. Πολυζωγόπουλου, και το πραγματικό πρόσωπο κλειδί στην υπόθεση - εμείς θα συνεχίσουμε να το τονίζουμε.
Ο ρόλος Νικολιτσόπουλου - Πολυζωγόπουλου είναι πρωταγωνιστικός στην υπόθεση. Η Τσέκου ήταν κομπάρσος...

ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΚΜΗ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΤΕΛΟΣ..ΑΝ ΚΑΙ ΚΑΚΕΣ ΓΛΩΣΣΕΣ ΛΕΝΕ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΟΛΑ ΚΡΥΒΟΝΤΑΙ ΣΧΕΔΙΟ ΑΛΛΑΓΗΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΣΚΗΝΙΚΟΥ:

Μηχανορραφία πίσω από το DVD...

.
Του Θωμά Ακρωτηριανάκη
.
Προσωπικά ο ίδιος δεν συμμερίζομαι αυτό που,νόμιζα ότι, εικάζει η κοινή γνώμη (δείτε εδώ το δημοσίευμά μου "Μήπως είναι η...Μάρα ;", της 11ης Ιαν. 2008).
Οι Αμερικανοί, η αμερικανόδουλη φράξια Μητσοτάκη μέσα στη ΝΔ και η πολύ αμερικανόφιλη εκσυγχρονιστική φράξια μέσα στο ΠΑΣΟΚ θέλουν να ανατρέψουν από την πρωθυπουργία τον Καραμανλή, χρησιμοποιώντας DVD και CD που δεν έχουν τίποτα το πραγματικά ουσιαστικό, παρά μόνο ανούσιους διαστρεβλωτικούς εντυπωσιασμούς.
Από την άλλη, οι δυνάμεις των ιθυνόντων κύκλων που αντιστέκονται στον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό, που έχουν και αλληλεγγύη, υποστήριξη μεταξύ τους, αν και ανήκουν σε διαφορετικά κόμματα (μάλιστα έχουν συμφωνήσει σ'έναν δικό τους δικομματισμό, με δύο τετραετίες οι μεν και δύο οι δε, και αν διώξει την Ντόρα από το ΥΠΕΞ, μπορεί να πάρει και τρίτη τετραετία η καραμανλική ΝΔ) είναι οι καραμανλικοί στη ΝΔ, οι παπανδρεϊκοί-βενιζελικοί στο ΠΑΣΟΚ.
Το πρόσωπο που έδωσε το DVD στον Ανδριανό ΠΟΛΥ ΚΑΛΑ ΕΚΑΝΕ, συνέβαλε να αποτύχει αυτή η αμερικανοκίνητη μηχανορραφία σε βάρος (του πρωθυπουργού) της Ελλάδας και είναι πολιτικά ή καραμανλικός ή παπανδρεΙκός-βενιζελικός.
Θα βοηθήσει ακόμα περισσότερο να αποτύχει αυτή η μηχανορραφία, αν παραδεχτεί δημόσια ότι έδωσε το DVD στον Ανδριανό. Τώρα που ο τελευταίος επιστρέφει από την Ινδία είναι η βέλτιστη ώρα.